Một chiều mưa năm 2024 và ký ức bất chợt về mùi mực in báo cũ
Chiều nay, ngồi ở một quán cà phê quen thuộc tại trung tâm thành phố, mình cắm sạc cho chiếc xe điện ở trạm sạc đối diện rồi thong thả ngồi ngắm dòng người hối hả. Xung quanh mình, các bạn trẻ Gen Z đang vừa nhâm nhi matcha latte, vừa trò chuyện rôm rả về những công cụ AI đa phương thức mới ra mắt, hay khoe nhau vừa được thuật toán ghép đôi thành công trên các nền tảng số. Bất giác, một hình ảnh cũ kỹ dội về trong tâm trí mình: hình ảnh một cậu nhóc học cấp ba của hơn hai mươi năm trước, đạp chiếc xe đạp cọc cạch chạy thẳng ra sạp báo đầu ngõ vào mỗi sáng thứ Ba, háo hức cầm trên tay tờ báo Mực Tím còn thơm nồng mùi mực in mới.
Thời ấy làm gì có smartphone, làm gì có mạng xã hội hay các thuật toán ghép đôi thần tốc như năm 2024. Thế nhưng, thế hệ 8x và 9x đời đầu của tụi mình vẫn có một "vũ trụ kết nối" vô cùng kỳ diệu mang tên: chuyên mục "Kết bạn bốn phương" hay "Tìm bạn muôn phương" trên các tờ báo tuổi học trò.
"Tìm bạn bốn phương" – Nền tảng kết nối sơ khai mộc mạc
Đối với tụi mình ngày đó, tờ báo Hoa Học Trò, Mực Tím hay Áo Trắng không chỉ là nơi đọc truyện ngắn, ngắm ảnh thần tượng Đan Trường, Lam Trường, mà trang cuối cùng luôn là nơi được lật mở đầu tiên. Ở đó có những mẩu tin nhỏ xíu, chỉ vỏn vẹn chừng 3–4 dòng chữ in li ti:
"Nữ, sinh năm 1988, thích nghe nhạc nhẹ, đọc sách, yêu màu tím, ghét sự dối trá. Mong muốn làm quen với các bạn gần xa để trao đổi tem thư và cùng chia sẻ vui buồn thời áo trắng. Địa chỉ: Hòm thư số... Bưu điện huyện..."
Chỉ đơn giản thế thôi, không có ảnh đại diện đã qua filter, không có tiểu sử trau chuốt từng câu chữ bằng trợ lý ảo. Những dòng giới thiệu chân phương ấy chính là chiếc cầu nối đầu tiên mở ra cả một thế giới rộng lớn bên ngoài cánh cổng trường học.
Thời nay bước sang năm 2024, khi ai đó muốn tìm kiếm một nửa hay mở rộng vòng tròn quan hệ, họ chỉ cần lên mạng gõ tìm cách có người yêu trên mạng, hoặc tải ngay một áp có người yêu về điện thoại. Hàng loạt app hẹn hò uy tin việt nam sẵn sàng phân tích từ sở thích âm nhạc, vị trí địa lý cho đến thói quen hàng ngày để gợi ý đối tượng hoàn hảo chỉ sau vài cú quẹt ngón tay. Nhưng chính sự nhanh chóng, tiện lợi ấy đôi khi lại khiến ta bồi hồi nhớ về cái thời phải góp từng đồng tiền ăn sáng 2.000 đồng để mua một phong bì và con tem bưu chính.
Cảm giác ngóng đợi bác đưa thư và những phong thư nồng nàn mùi kỷ niệm
Sau khi can đảm chọn một mẩu tin trên báo và nắn nót viết từng dòng chữ gửi đi, chuỗi ngày chờ đợi bắt đầu. Đó là thứ cảm giác hồi hộp đến nghẹt thở mà những ai từng trải qua mới hiểu được:
• Nắn nót từng nét chữ: Thư gửi bạn mới quen không thể viết ẩu. Tụi mình thường chọn loại giấy hoa học trò có in hình chìm thơm mùi hoa hồng, nắn nót viết từng chữ thật ngay ngắn. Đứa nào khéo tay thì vẽ thêm nhành hoa phượng, dán thêm vài chiếc tem thư sưu tầm được hay kẹp vào đó một chiếc lá bàng ép khô tráng nến.
• Hồi hộp tiếng chuông xe đạp: Từ lúc thả lá thư vào thùng thư màu đỏ ở bưu điện cho đến lúc nhận được hồi âm thường mất từ hai tuần đến cả tháng trời. Mỗi buổi trưa đi học về, chỉ cần nghe tiếng chuông reng reng quen thuộc của bác đưa thư dừng trước cổng là tim đập thình thịch.
• Mở thư như mở một món quà vô giá: Cầm trên tay phong bì dán kín mép, đọc từng dòng chữ của một người bạn xa lạ cách mình hàng trăm cây số, cảm giác thân thương và thuần khiết đến lạ kỳ.
Bây giờ, nếu muốn tìm bạn bè trò chuyện lúc đêm muộn, người ta chỉ việc mở một app kết bạn với người lạ hoặc lướt qua một app quen qua mạng, gửi đi dòng tin nhắn "Chào bạn" và nhận lại câu trả lời trong vòng 3 giây. Sự kết nối tức thì của năm 2024 xóa nhòa mọi khoảng cách địa lý, nhưng dường như nó cũng vô tình lấy đi cái cảm giác mong manh, trân quý của sự đợi chờ.
Khi công nghệ số hóa cảm xúc, giá trị nào vẫn vẹn nguyên?
Năm 2024, giữa bối cảnh làn sóng dịch chuyển công việc ngành công nghệ diễn ra mạnh mẽ, con người dường như có xu hướng tìm về lối sống tối giản, du lịch chữa lành để cân bằng lại nội tâm. Mình nhận ra rằng dù thời đại có thay đổi, dù công nghệ kết nối từ phong thư bưu điện đã biến chuyển thành các thuật toán thông minh, thì khao khát được thấu hiểu, được sẻ chia của con người vẫn nguyên vẹn như ngày nào.
Thuật toán có thể giúp chúng ta tìm thấy nhau nhanh hơn, lọc bớt những điểm bất đồng, nhưng nó không thể thay thế sự kiên nhẫn và lòng chân thành khi vun đắp một mối quan hệ. Một tình bạn hay một tình yêu bền vững chưa bao giờ phụ thuộc vào việc bạn quen nhau qua mẩu tin báo giấy năm 2024 hay qua màn hình cảm ứng năm 2024, mà nằm ở cách hai tâm hồn lắng nghe nhau thật lòng.
"Thời gian có thể biến những phong thư thơm mùi mực tím thành kỷ vật phủ bụi thời gian, nhưng ký ức về sự rung động trong trẻo, chân thật của tuổi học trò 8x/9x thì vẫn mãi là một vùng trời bình yên không gì thay thế được."
Có anh em nào ở ZolaChat từng có bạn tâm giao qua chuyên mục "Kết bạn bốn phương" ngày xưa không? Lá thư tay đầu tiên các bạn nhận được là vào năm nào, và người bạn năm ấy giờ ra sao rồi? Hãy cùng chia sẻ lại chút hoài niệm dưới phần bình luận nhé!