Đêm Muộn Năm 2023: Khi Người Trẻ Học Cách Đi Chậm Lại Giữa Làn Sóng Mới

Chào anh em ZolaChat, Bây giờ là 11 giờ rưỡi đêm một ngày giữa tháng 11 năm 2023. Gió mùa đông bắc bắt đầu rù rì ngoài ô cửa sổ, mang theo cái se lạnh đặc trưng của những ngày cuối năm. Nhìn sang màn hình laptop vẫn còn vài tab công việc mở dở, bên cạnh là ly trà hoa cúc nguội ngắt, mình chợt nhận ra đã lâu lắm rồi mới có một khoảng lặng thật sự để ngồi gõ vài dòng tâm sự với mọi người. Năm 2023 sắp khép lại. Nếu ai đó hỏi mình hình dung về một năm vừa qua như thế nào, có lẽ cụm từ đầu tiên bật ra trong đầu mình sẽ là: nhanh, gấp gáp và đầy xáo trộn. Cơn sốt AI, áp lực việc làm và chiếc màn hình không bao giờ tắt Chưa có năm nào mà dân làm việc văn phòng lẫn remote như mình lại trải qua nhiều cung bậc cảm xúc đến thế. Đầu năm 2023, cả thế giới bùng nổ với ChatGPT và AI tạo sinh. Đi đâu, lướt mạng nào cũng thấy người ta bàn về việc AI viết content, AI vẽ tranh, AI lập trình, rồi nỗi lo sợ mất việc làm lơ lửng trên đầu. Kinh tế thì bước vào giai đoạn thắt chặt sau đại dịch, các đợt cắt giảm nhân sự ở khắp nơi khiến tâm lý người trẻ như chúng mình lúc nào cũng trong trạng thái phập phồng lo âu. Để không bị tụt lại, mình lao vào học: học viết prompt, làm quen các công cụ số mới, nhận thêm việc làm từ xa. Những ranh giới giữa giờ làm việc và giờ nghỉ ngơi gần như bị xóa nhòa. Cứ hễ mở mắt ra là đối diện với màn hình máy tính, từ sáng sớm cho đến tận khuya muộn. Đôi khi, sự cứu rỗi nhỏ nhoi của mình trong những đêm rảnh rỗi chỉ là lướt tìm vài thu thuat may tinh đơn giản, mày mò cách tinh chỉnh registry để tang toc windows 11 giúp dàn máy làm việc bớt ì ạch. Nhìn chiếc máy tính khởi động nhanh hơn vài giây, giải phóng được vài gigabyte RAM, tự dưng mình lại thấy vui như vừa kiểm soát lại được một phần cuộc sống vốn đang quá tải. Cô đơn giữa thế giới kết nối không giới hạn Có một nghịch lý buồn cười của năm nay: chúng ta kết nối với cả thế giới dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng lại thấy cô đơn hơn. Chỉ cần cầm chiếc điện thoại lên, TikTok Shop réo rắt những phiên livestream thâu đêm suốt sáng, mạng xã hội ngập tràn hình ảnh những chuyến du lịch xa xỉ hay những bạn trẻ khoe mua nhà, tậu xe. Áp lực đồng trang lứa (peer pressure) dội vào mắt từng giờ, từng phút. Thế nhưng, khi gập máy lại, căn phòng trọ hay góc bàn làm việc chỉ còn lại sự im lìm đáng sợ. Nhiều đêm mỏi mệt, mình từng thử tìm kiếm những hội nhóm ket ban online để tìm ai đó nói chuyện. Không phải để tìm kiếm một mối quan hệ hẹn hò gì to tát, mà đơn giản chỉ là thèm cảm giác được tro chuyen bon phuong với những người xa lạ. Ở đó, người ta không biết mình làm chức danh gì, lương tháng bao nhiêu, áp lực KPI ra sao. Hai người ở hai đầu đất nước chỉ đơn thuần kể cho nhau nghe hôm nay thời tiết chỗ bạn thế nào, bát phở sáng nay có ngon không, hay bài nhạc nào vừa phát khiến lòng chùng xuống. Cũng chính trong những không gian trò chuyện ấy, có lần mình lại trở thành người bất đắc dĩ đóng vai tu van tinh cam cho một cậu em sinh viên mới ra trường vừa chia tay người yêu vì bất đồng định hướng tương lai. Lắng nghe những vụn vỡ của người khác, mình nhận ra rằng ai trong chúng ta cũng đang mang một vết thương, một sự bất an nào đó trước thời cuộc. Hóa ra, việc lắng nghe chân thành đôi khi lại là liều thuốc chữa lành cho chính bản thân mình. "Giữa thời đại mà tốc độ phản hồi được tính bằng giây, việc ai đó sẵn sàng dành thời gian lắng nghe bạn chậm rãi, không phán xét, đã là một món quà xa xỉ." Bài học học lại cách sống chậm và trở về với gia đình Sau những tháng ngày quay cuồng chạy theo guồng quay số hóa, đợt vừa rồi mình quyết định tắt thông báo điện thoại, bắt chuyến xe khách cuối tuần về quê thăm bố mẹ. Về đến nhà, nhìn thấy vườn rau xanh mướt của mẹ, ấm trà xanh của bố bốc khói nghi ngút trên bàn gỗ cũ, mình mới bàng hoàng nhận ra mình đã bỏ quên những giá trị cốt lõi bấy lâu nay. Bố mẹ đã già đi nhiều, tóc thêm hoa râm, trong khi mình thì mải miết với những mục tiêu xa xôi trên không gian ảo. Bữa cơm gia đình đạm bạc với bát canh cua rau đay và mấy quả cà pháo muối giòn tan bỗng nhiên có vị ngon mà không một nhà hàng sang chảnh nào ở phố thị mang lại được. Chuyến đi ngắn ấy như kéo mình về với thực tại. Mình rút ra cho bản thân vài nguyên tắc nhỏ để bước qua giai đoạn chuyển giao này: • Học cách 'Detox số': Dành ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ không chạm vào màn hình điện thoại, ngừng lướt các video ngắn vô bổ. • Chăm sóc sức khỏe tinh thần: Thay vì lo sợ AI sẽ thay thế con người, hãy tập trung rèn luyện những kỹ năng mà máy móc không có được: sự thấu cảm, khả năng kết nối sâu sắc và tư duy phản biện. • Giữ gìn những mối liên kết thật: Nhấc máy gọi điện cho người thân nhiều hơn, gặp gỡ vài người bạn thân ngoài đời thay vì chỉ thả tim dạo trên trang cá nhân. • Bằng lòng với nhịp điệu của riêng mình: Đừng lấy thành công của người khác trên mạng xã hội làm thước đo cho hạnh phúc của bản thân. Lời kết Năm 2023 có lẽ không phải là một năm quá rực rỡ với nhiều người trong chúng ta. Nó là một năm của sự kiên nhẫn, của việc học cách thích nghi, chống chọi với những cơn bão kinh tế và sự bùng nổ chóng mặt của công nghệ. Nhưng mình tin, những ai đã đi qua năm nay với sự kiên cường và biết trân trọng những giá trị chân thật sẽ có một nền tảng vững vàng hơn rất nhiều cho chặng đường phía trước. Đêm đã về khuya, gió ngoài trời lạnh hơn một chút rồi. Cảm ơn anh em đã kiên nhẫn đọc hết những dòng tản mạn vụn vặt này của mình. Năm 2023 của các bạn đã trôi qua như thế nào? Có những trăn trở hay bài học nào khiến bạn nhớ mãi không? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây để lắng nghe mọi người!