Khi thuật toán không thể giải mã được nỗi cô đơn
Chào cả nhà ZolaChat,
Năm 2024 này có lẽ là một năm nhiều biến động với không ít anh em trong giới công nghệ như mình. Sau đợt tái cơ cấu nhân sự hồi tháng 4 ở công ty phần mềm, mình bỗng dưng trở thành kẻ thừa thãi giữa dòng chảy cuồn cuộn của kỷ nguyên AI đa phương thức. Suốt nhiều năm trời, cuộc sống của mình chỉ xoay quanh những dòng code, prompt AI tạo sinh và những chỉ số KPI khô khốc. Đến khi bị gạt ra khỏi guồng quay, mình mới giật mình nhận ra: hóa ra bấy lâu nay, mình đã quên mất cách trò chuyện với một con người bằng xương bằng thịt.
Ở tuổi ba mươi, áp lực không chỉ đến từ sự nghiệp mà còn từ gia đình. Mẹ mình ở quê sốt ruột giục giã, thậm chí còn liên hệ cả một công ty mai mối ở hà nội để nộp hồ sơ cho con trai, rồi đăng ký cho mình tham gia một chương trình kết nối hẹn hò trên sóng truyền hình thực tế mà bà vô tình xem được. Đám bạn chí cốt trong hội game thì bông đùa bảo: "Thời buổi này ai lại chờ đợi duyên số, mày rảnh rỗi thế sao không thử lên mạng tìm gái bắc ninh hiền thục nết na, hoặc mò vào mấy nhóm zalo kín ninh bình xem có kèo nào ghép đôi giao lưu cuối tuần không?".
Mình chỉ biết cười trừ. Giữa một rừng thông tin số, nơi người ta có thể tạo ra giọng nói giả lập hay một gương mặt ảo hoàn hảo chỉ trong tích tắc, việc tìm kiếm một rung động chân thật cho chuyện hẹn hò tình yêu sao mà khó đến thế. Mệt mỏi với màn hình laptop và những thông báo tin nhắn vô hồn, mình quyết định tắt hết thông báo mạng xã hội, thuê một chiếc xe điện (EV) nhỏ gọn rồi làm một chuyến đi "chữa lành" không hẹn trước về phía cố đô.
"Có những khoảnh khắc trong đời, bạn phải can đảm rời xa màn hình số thì mới có thể nghe lại nhịp đập thực sự của trái tim mình."
Trạm sạc ven hồ và mùi cỏ dại sau cơn mưa
Đó là một buổi chiều tháng 8 oi ả, bầu trời Ninh Bình chuyển màu xám chì báo hiệu một cơn dông lớn. Chiếc xe điện của mình vừa vặn báo pin còn 18%, may mắn thay ngay gần chân núi Tràng An có một trạm sạc công cộng còn trống chỗ. Cắm sạc xong, trời đổ mưa như trút nước. Tiếng sấm rền vang sau rặng núi đá vôi, xóa tan hoàn toàn sự ngột ngạt của những ngày hè oi ả.
Mình chạy vội vào mái hiên của một quán trà gốm mộc mạc bên cạnh trạm sạc. Quán vắng tênh, chỉ thoang thoảng mùi trầm thơm nhẹ hòa cùng hương đất ẩm nồng nàn. Tại góc bàn gỗ mộc kê sát cửa kính, có một cô gái đang cặm cụi phác thảo những cánh sen tàn bằng màu nước. Cô mặc chiếc áo đũi trắng giản dị, mái tóc búi lỏng bằng một chiếc trâm gỗ, đôi mắt chăm chú nhìn từng vệt loang trên trang giấy ráp.
• Không ánh đèn led chớp nháy.
• Không tiếng chuông thông báo push-notification dồn dập.
• Chỉ có tiếng mưa rào xối xả trên mái ngói và tiếng đầu cọ quẹt nhẹ trên nền giấy.
Khoảnh khắc ấy, tim mình khẽ hẫng đi một nhịp. Bấy lâu nay, mình tiếp xúc với hàng ngàn bức ảnh AI siêu thực, lung linh không tì vết, nhưng nét vẽ ngập ngừng có phần vụng về của cô gái lại có một sức hút kỳ lạ đến nghẹt thở. Cảm giác bình yên đến mức mình chẳng dám bước mạnh chân vì sợ phá vỡ không gian tĩnh lặng ấy.
"Anh sạc xe điện ngoài kia à? Mưa lớn thế này chắc phải đợi lâu đấy, anh ngồi tạm đây cho đỡ lạnh nhé!" - Cô gái ngẩng đầu lên, mỉm cười nhẹ nhàng và đẩy về phía mình một tách trà hoa cúc còn bốc khói.
Khi hai tâm hồn đồng điệu không cần qua bộ lọc
Chúng mình bắt đầu câu chuyện một cách tự nhiên như thế. Em tên An, một người con gái sinh ra ở vùng quan họ nhưng đã chuyển về vùng đất cố đô này được hơn một năm để theo đuổi xưởng gốm thủ công của riêng mình. Hóa ra, An cũng từng là một Graphic Designer cừ khôi ở trung tâm thành phố lớn, từng kiệt sức vì những chuỗi ngày chạy deadline thâu đêm suốt sáng để rồi nhận ra mình không còn tìm thấy niềm vui trong công việc sáng tạo.
Chúng mình nói về mọi thứ, từ việc xe điện dạo này phủ sóng khắp các nẻo đường làng quê, cho đến những trăn trở của thế hệ trẻ khi đứng trước làn sóng tự động hóa. Mình kể cho An nghe về sự bế tắc của bản thân sau khi rời khỏi công ty công nghệ, về cảm giác hoang mang khi bị thuật toán bỏ lại phía sau. An không đưa ra những lời khuyên đao to búa lớn hay những công thức thành công sáo rỗng, em chỉ lắng nghe và khẽ nói:
"Con người chúng ta kỳ lạ thật anh nhỉ? Cứ mải miết dạy cho máy móc cách bắt chước cảm xúc, trong khi bản thân lại ngày càng thu mình lại trong những chiếc kén vô hình. Đôi khi, cho phép mình hỏng hóc một chút, chậm lại một nhịp, lại là cách tốt nhất để bắt đầu lại."
Chiều hôm ấy, chiếc xe điện đã báo đầy pin từ lúc nào, nhưng cả hai chúng mình đều vờ như không để ý đến chiếc màn hình hiển thị. Cơn mưa tạnh dần, để lại bầu trời hoàng hôn tím biếc phản chiếu trên mặt đầm lầy. Trước khi chia tay, chúng mình không xin tài khoản mạng xã hội hào nhoáng, An chỉ xé một góc giấy vẽ ghi lại vỏn vẹn một dãy số điện thoại kèm theo dòng chữ nắn nót: "Hẹn gặp lại anh ở một ngày nắng ráo!".
Lời kết: Hạnh phúc luôn nằm ở thế giới thực
Trở về Hà Nội sau chuyến đi, mình vẫn là một gã lập trình viên đang tìm kiếm hướng đi mới, nhưng trong lòng không còn cảm giác hoang mang, lạc lõng như trước. Đôi khi, chúng ta cứ mải mê tìm kiếm câu trả lời ở những giải pháp số, những hội nhóm ghép đôi ảo hay những tiêu chuẩn định sẵn mà quên mất rằng: những rung cảm chân thành nhất luôn bắt nguồn từ những cuộc gặp gỡ tình cờ ngoài đời thực.
Một cái chạm mắt giữa chiều mưa, một tách trà ấm chia đôi nơi hiên vắng, hay sự lắng nghe không định kiến giữa hai con người xa lạ... những điều đó không một dòng mã hay thuật toán AI nào có thể tạo tác thay cho chúng ta được.
Năm 2024 này, có anh em nào ở ZolaChat cũng từng tìm thấy một "trạm dừng chân" bình yên giữa những ngày chông chênh của cuộc đời như mình chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình rất muốn lắng nghe câu chuyện của các bạn!