Đồng hồ điểm 1 giờ 15 phút sáng. Bên ngoài cửa sổ, những cơn gió lạnh đầu đông của năm 2023 khẽ rít qua khe cửa kính. Trên bàn làm việc của mình, chiếc laptop vẫn sáng trưng với hàng chục tab đang mở: báo cáo tài chính dang dở, một cửa sổ ChatGPT vẫn đang chờ câu lệnh hoàn thiện kịch bản marketing, và ứng dụng Slack chốc chốc lại nháy đỏ thông báo việc gấp từ công ty.
Ngồi thừ người nhìn khói bốc lên từ tách trà gừng nguội ngắt, mình chợt nhận ra năm 2023 đã đi đến những trang cuối cùng. Một năm quá nhiều biến động, quá nhiều bài toán khó mà thế hệ trẻ chúng mình phải gồng mình giải quyết.
Khi công nghệ bùng nổ nhưng lòng người chông chênh
Chưa có năm nào mình thấy nhịp sống số tăng tốc đến chóng mặt như năm nay. AI tạo sinh xuất hiện như một cơn lốc, len lỏi vào từng file Word, từng dòng code và cả những bản thiết kế. Đi cà phê đâu đâu cũng nghe anh em bàn chuyện ChatGPT, Midjourney, lo sợ bị máy móc thay thế giữa làn sóng sa thải nhân sự toàn cầu. Kinh tế sau dịch vẫn còn gập ghềnh, công ty mình cắt giảm ngân sách, chuyển hẳn sang mô hình làm việc hybrid – tuần lên văn phòng hai buổi, còn lại ngồi nhà cắm mặt vào màn hình.
Làm việc tại nhà tiện thật đấy, nhưng nó biến căn phòng trọ quen thuộc thành một chiếc kén cô độc. Có những tuần, người duy nhất mình trò chuyện bằng giọng nói thật chỉ là bác shipper giao đơn hàng săn trên TikTok Shop lúc nửa đêm.
"Giữa một thời đại mà chúng ta có thể nói chuyện với trí tuệ nhân tạo chỉ bằng vài phím gõ, việc tìm thấy một tâm hồn đồng điệu bằng xương bằng thịt lại trở nên xa xỉ hơn bao giờ hết."
Nỗi cô đơn thời đại số và hành trình đi tìm một nửa
Tối thứ Bảy vừa rồi, mình ngồi lai rai với Tuấn – cậu bạn thân thời đại học vừa trải qua đợt cắt giảm biên chế. Tuấn thở dài đánh thượt, xoay xoay chiếc điện thoại gập mới tậu trả góp rồi bảo: "Công việc bấp bênh đã đành, về nhà thui thủi một mình riết rồi thấy sợ căn phòng tối om mày ạ".
Tuấn lướt ngón tay qua một danh sách ứng dụng trên màn hình. Cậu ấy thử đủ mọi app hẹn hò không tốn phí, ngày nào cũng quẹt trái, quẹt phải đến mỏi cả tay nhưng chẳng đi đến đâu. Những đoạn hội thoại cứ lặp đi lặp lại như được lập trình sẵn: "Em ăn cơm chưa?", "Hôm nay đi làm có mệt không?", rồi sau đó là sự im lặng kéo dài đến vô tận. Quá chán nản với thuật toán lạnh lùng, Tuấn còn tham gia cả chục nhóm tìm người yêu trên mạng xã hội với hy vọng tìm được một người có thể cùng ngồi ăn bát phở đêm, cùng chia sẻ những lắng lo cơm áo gạo tiền.
Thế nhưng, tìm kiếm một kết nối chân thành giữa một biển thông tin ảo chưa bao giờ là chuyện dễ. Cậu em họ của mình làm kỹ sư ngoài Bắc, cuối tuần nào gọi điện tâm sự cũng bảo mẹ ở quê giục lấy vợ sốt cả ruột. Cậu ấy lên các diễn đàn đăng bài tìm bạn gái hải phòng chỉ mong gặp được một bạn nữ cùng quê, giản dị và biết sẻ chia để cùng nhau vun vén tổ ấm, nhưng rồi cũng lạc vào những cuộc trò chuyện hời hợt trôi qua vội vã.
Nhu cầu được thấu hiểu không chừa một ai, bất kể tuổi tác. Hôm nọ về quê giỗ bác, chú ruột mình – một người đàn ông đã ly hôn gần chục năm, sống lặng lẽ trong căn nhà vườn – bẽn lẽn nhờ mình chỉ cách dùng mạng. Mình vô tình thấy lịch sử tìm kiếm trên chiếc máy tính bảng cũ của chú có cụm từ tìm bạn gái u50 có số điện thoại. Lúc đầu mình thoáng bất ngờ, nhưng rồi một nỗi xót xa dâng lên trong lồng ngực. Ở tuổi xế chiều, khi con cái đã bay đi khắp bốn phương trời, nỗi cô đơn của người lớn tuổi còn lạnh lẽo hơn bất kỳ cơn gió đông nào. Hóa ra từ những bạn trẻ đôi mươi cho đến những người đã đi qua nửa đời người, ai cũng khao khát có một người bên cạnh để san sẻ những thăng trầm.
Nhìn lại ngày xưa, cái thời mạng Internet còn quay số dial-up cọc cạch, những chuyên mục tìm bạn bốn phương việt nam trên báo giấy hay trên các diễn đàn sơ khai như Yahoo 360, TTVNOL lại chân chất và bền chặt đến lạ. Người ta viết cho nhau những dòng thư tay hoặc những email dài cả trang, nâng niu từng con chữ, kiên nhẫn chờ đợi hồi âm. Còn năm 2023, chúng ta có kết nối 5G siêu tốc, có AI gợi ý câu mở đầu trò chuyện, nhưng sự kiên nhẫn để lắng nghe một con người dường như đã bị bào mòn.
Gom nhặt bình yên sau những ngày chông chênh
Sau những đêm dài trăn trở và nhìn ngắm bạn bè xung quanh, mình nhận ra rằng công nghệ hay các ứng dụng hẹn hò không hề có lỗi. Chúng chỉ là những chiếc cầu nối vô tri. Điều quyết định một mối quan hệ có đơm hoa kết trái hay không chính là sự can đảm bước ra khỏi màn hình ảo để chạm vào đời thực.
Mình bắt đầu thay đổi từ những điều rất nhỏ:
• Rời mắt khỏi màn hình máy tính sau 11 giờ đêm, hạn chế lướt video ngắn vô định trước khi ngủ.
• Chủ động hẹn một người bạn cũ ra quán cóc ven đường, cùng nhâm nhi ly cà phê phin và nhìn phố xá thay vì chỉ bấm nút “like” dạo trên mạng xã hội.
• Dành thời gian gọi điện thoại về nhà thăm hỏi bố mẹ, kiên nhẫn lắng nghe những câu chuyện đồng áng vụn vặt ở quê nhà.
• Học cách mở lòng một cách chân thành nhất khi có cơ hội gặp gỡ ai đó ngoài đời, không tính toán thiệt hơn hay so đo tiêu chuẩn.
Năm 2023 sắp khép lại với biết bao lo toan về kinh tế và áp lực mưu sinh, nhưng mình tin rằng chỉ cần trái tim chúng ta còn giữ được sự chân thành và khao khát yêu thương, thì mùa đông này sẽ không còn quá lạnh.
Đêm đã về khuya, thành phố ngoài kia đã chìm vào giấc ngủ. Còn anh em ZolaChat thì sao? Năm 2023 của các bạn đã trôi qua như thế nào? Giữa những bộn bề công việc và thế giới số vội vã này, các bạn đã tìm được cho mình một bờ vai bình yên để tựa vào chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, biết đâu giữa góc nhỏ này, chúng ta lại tìm thấy những tâm hồn đồng điệu!