Chào anh em ZolaChat, những người bạn mà có lẽ cả đời này mình chưa từng gặp mặt nhưng lại thấy thân thuộc đến lạ.
Đêm nay Sài Gòn lại đổ một cơn mưa rào bất chợt, cái lành lạnh hiếm hoi của những tháng cuối năm 2023 ùa vào qua khung cửa sổ gác trọ. Mình ngồi đây, tự pha cho mình một tách trà lài ấm, nhìn màn hình laptop vẫn còn dở dang vài dòng prompt thử nghiệm trên ChatGPT cho dự án mới, bên cạnh là chiếc điện thoại liên tục nhấp nháy thông báo đơn hàng vừa chốt từ TikTok Shop. Một năm 2023 trôi qua thật kỳ lạ – nhanh đến chóng mặt, ngập tràn những biến chuyển công nghệ, nhưng cũng chất chứa không ít những khoảng lặng chênh vênh của người trẻ thị thành.
1. Những đêm trắng lạc lối giữa ma trận số
Có lẽ chưa bao giờ ranh giới giữa thế giới ảo và đời thực lại mỏng manh như năm nay. Mình làm việc theo mô hình hybrid, ba ngày ở nhà, hai ngày lên văn phòng. Nghe thì có vẻ tự do và hiện đại, nhưng đổi lại là những ngày dài không nói quá mười câu với người bằng xương bằng thịt. Khi đối thoại hàng ngày thu hẹp lại giữa những dòng tin nhắn công việc trên Slack hay những câu trả lời chuẩn chỉ đến mức lạnh lùng của AI, người ta bắt đầu thèm một hơi ấm con người.
Để khỏa lấp cái im lìm đáng sợ của bốn bức tường, mình tin chắc nhiều anh em ở đây cũng từng như mình: tìm đến các app trò chuyện như một chiếc phao cứu sinh tinh thần. Ta tải hàng tá ứng dụng về máy, lướt qua hàng trăm gương mặt xa lạ, mong mỏi một tín hiệu đồng điệu.
"Công nghệ cho ta hàng triệu cách để kết nối, nhưng dường như lại tước đi của ta khả năng chịu đựng sự cô đơn."
Có những tối mệt nhoài sau chuỗi ngày áp lực vì công ty cắt giảm nhân sự, mình chỉ muốn nghe một giọng nói lạ để trút bớt tâm tư mà không sợ bị phán xét. Mình từng tò mò bật thử một ứng dụng video call với người lạ, nhìn những khuôn mặt chập chờn qua ánh sáng màn hình từ khắp mọi miền, có người đang hút thuốc ở ban công Hà Nội, có người đang cặm cụi trực ca đêm tại Đà Nẵng. Nhưng rồi sau những lời chào gượng gạo, ta lại vội vã bấm "Next" khi nhận ra khoảng cách giữa hai tâm hồn không dễ gì lấp đầy bằng một cú chạm.
2. Những góc khuất của sự kết nối thời hiện đại
Quan sát bạn bè quanh mình, mình nhận ra mỗi người đều đang vùng vẫy trong một ốc đảo riêng. Thằng bạn thân cùng phòng mình, một chàng trai thuộc cộng đồng lục sắc, có những đêm ngồi trầm ngâm nhìn vào chiếc ứng dụng gay trên điện thoại. Nó bảo với mình:
• "Nhiều người nghĩ lên mấy app này chỉ để tìm kiếm những cuộc vui chớp nhoáng hay giải tỏa sinh lý.
• Nhưng thật ra, tao chỉ đang tìm một người dám ngồi lại, kiên nhẫn nghe tao kể về nỗi sợ bị gia đình chối bỏ khi Tết này về quê.
• Càng vuốt nhiều, càng thấy bản thân trống rỗng mầy ạ."
Hay như cô bạn đồng nghiệp cùng lứa tuổi 27, sau những mối tình dang dở ngoài đời thực, cô ấy thử vận may bằng việc tham gia các nhóm hẹn hò trên zalo do hội đồng hương lập ra. Cô ấy hy vọng vào một sự đồng điệu về nếp sống, nguồn cội. Thế nhưng, giữa thời buổi mà mọi thứ đều diễn ra vội vã, những cuộc trò chuyện qua mạng thường bắt đầu rất nồng nhiệt nhưng lại lụi tàn rất nhanh. Hôm nay còn thức thâu đêm nhắn cho nhau từng mẩu chuyện vụn vặt, ngày mai đã trở thành người dưng chỉ sau một nút "Seen" không hồi đáp.
Chúng ta dường như đang quá cảnh giác, quá sợ tổn thương, và cũng quá dễ dàng buông tay vì nghĩ rằng trên mạng vẫn còn hàng ngàn sự lựa chọn khác đang chờ đợi.
3. Bão giông kinh tế và gánh nặng tuổi trẻ 2023
Năm 2023 không phải là một năm dễ thở với bất kỳ ai. Làn sóng sa thải từ đầu năm kéo dài đến tận quý 4, giá cả sinh hoạt leo thang, những đợt giảm lương, giảm thưởng khiến giấc mơ an cư của người trẻ ngày càng xa vời.
Có những chiều tan làm, đứng chờ đèn đỏ ở ngã tư Hàng Xanh giữa dòng người chen chúc, nhìn những ánh mắt mệt mỏi sau lớp khẩu trang, mình tự hỏi: "Rốt cuộc chúng ta đang vội vã vì điều gì?". Ta chạy đua với deadline, ta lo sợ bị trí tuệ nhân tạo thay thế, ta cố gắng xây dựng một hình tượng hào nhoáng trên mạng xã hội với những chuyến check-in quán cà phê xinh xắn, nhưng sâu thẳm bên trong lại là sự bất an về ngày mai.
Nỗi cô đơn của năm 2023 không đơn thuần là thiếu người yêu, mà là cảm giác mất phương hướng giữa một thế giới đang thay đổi quá nhanh chóng.
4. Học cách neo đậu vào những điều bình dị
Sau những ngày tháng chìm đắm trong thế giới ảo và nhận về những hụt hẫng, mình quyết định thay đổi. Mình nhận ra rằng, nếu tâm mình chưa an, thì dù có kết nối với cả thế giới qua màn hình phẳng, lòng vẫn sẽ là sa mạc hoang vu.
Một tháng trở lại đây, mình bắt đầu đặt ra những ranh giới nhỏ cho bản thân:
• Tắt thông báo của các ứng dụng không cần thiết sau 9 giờ tối. Màn hình gập hay phẳng thì khi tắt đi, nó cũng chỉ là một khối kim loại vô tri.
• Dành 30 phút mỗi chiều để đi bộ dưới tán cây công viên gần nhà, hít thở mùi đất ẩm sau mưa và ngắm nhìn mấy đứa trẻ con nô đùa.
• Tự nấu một bữa cơm có đĩa rau luộc, quả trứng chiên thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các ứng dụng giao đồ ăn.
• Thay vì nhắn tin vu vơ trên mạng, mình nhấc máy gọi về cho mẹ, nghe mẹ cằn nhằn về đàn gà ở quê hay mấy luống cải mới gieo hạt. Kỳ lạ thay, chính những điều mộc mạc ấy lại có sức xoa dịu hơn bất kỳ lời an ủi hoa mỹ nào.
Lời kết cho những ngày cuối năm
Anh em ạ, công nghệ hay mạng xã hội sinh ra vốn dĩ không có lỗi. Chúng là những công cụ tuyệt vời nếu ta biết sử dụng đúng cách để mở rộng thế giới của mình. Nhưng xin đừng biến nó thành nơi duy nhất để nương náu tâm hồn. Hạnh phúc và sự bình yên chưa bao giờ nằm ở số lượt tương tác, số lượng bạn bè ảo hay những thông báo đẩy liên hồi.
Nếu tối nay bạn cũng đang ngồi một mình trong căn phòng vắng, cảm thấy lạc lõng giữa dòng đời xô bồ của năm 2023, hãy thử đặt chiếc điện thoại xuống. Uống một ngụm nước ấm, hít một hơi thật sâu, mở cửa sổ đón chút gió đêm và lắng nghe nhịp tim của chính mình.
Bạn đã vất vả chiến đấu suốt cả một năm qua rồi, xứng đáng được vỗ về và yêu thương từ chính bản thân mình trước nhất.
Năm 2023 của anh em ZolaChat đã trôi qua như thế nào? Có ai cũng từng trải qua những đêm chênh vênh như mình không? Hãy để lại vài dòng tâm sự phía dưới nhé, để chúng ta biết rằng, ít nhất là trong khoảnh khắc này, ta không hề đơn độc.