Cuối tuần vừa rồi, Sài Gòn đón một cơn mưa rào bất chợt làm dịu đi cái ngột ngạt của những ngày giữa năm 2024. Mình quyết định tắt bớt thông báo từ các kênh chat công việc, gập chiếc laptop lại để tổng vệ sinh phòng làm việc sau những ngày quay cuồng cùng các dự án ứng dụng AI đa phương thức mệt nhoài. Vô tình trong đáy chiếc thùng carton cũ phủ bụi, mình tìm thấy một báu vật thời thanh xuân của lứa 8x, 9x đời đầu: cuốn sổ chép bài hát học trò cùng vài cuốn băng cassette Maxell đã mòn vẹt mép bìa.
Cầm cuốn sổ trên tay, lật từng trang giấy Bãi Bằng ngả vàng với những nét chữ nắn nót mực tím, dán đầy hình cắt từ báo Mực Tím, Hoa Học Trò của anh Bo Đan Trường, chị Cẩm Ly, Lam Trường… bỗng nhiên cả một khung trời ký ức mấy mươi năm trước như ùa về, nguyên vẹn và thơm nồng mùi thời gian.
Thời của cuộn băng cassette và chiếc ruột bút bi 'cứu sinh'
Anh em 8x, 9x ở đây chắc chẳng ai xa lạ gì với “nghi thức” huyền thoại: dùng chiếc ruột bút bi Thiên Long cắm vào bánh răng của cuốn băng cassette rồi xoay tít mù để tua lại đoạn nhạc mình thích. Hồi đó làm gì có Spotify, Apple Music nghe trực tuyến chất lượng cao như năm 2024 này. Muốn nghe được bài hát mới là cả một sự kỳ công:
• Canh me từng giờ phát sóng của chương trình Làn Sóng Xanh trên sóng radio FM 99.9 MHz, tay lăm lăm ngón tay đè sẵn hai nút Play + Rec cùng lúc để thu âm trộm.
• Hồi hộp nín thở cầu mong bác phát thanh viên đừng chêm lời bình vào giữa đoạn điệp khúc, để có được một bản thu trọn vẹn nhất.
• Tua đi tua lại từng câu, bấm tạm dừng liên tục để chép từng lời bài hát vào cuốn sổ tay, nắn nót vẽ thêm cành hoa phượng vĩ hay những ngôi sao lấp lánh ở chân trang.
Thế hệ chúng mình ngày xưa sống chậm một cách kỳ lạ. Để có được một album nhạc hay một bài hát yêu thích, ta phải chờ đợi hàng tuần, dành dụm từng đồng tiền ăn sáng để ra tiệm đĩa sang băng. Sự chờ đợi đó khiến mỗi giai điệu vang lên từ chiếc đầu cassette rè rè đều trở nên quý giá vô ngần.
"Có những thứ giá trị không nằm ở độ hoàn hảo của âm thanh, mà nằm ở sự kiên nhẫn và cả một tấm lòng say mê ta đã gửi gắm vào từng phút giây chờ đợi thuở hoa niên."
Từ chiếc hộp thư kết bạn trên báo giấy đến nhịp thở vội vã thời nay
Lật tiếp những trang cuối của cuốn sổ lưu bút, mình bắt gặp lại những dòng địa chỉ, những mẩu tin nhắn tìm bạn được cắt góc cẩn thận. Thời chưa có mạng xã hội, chưa có thuật toán ghép đôi thông minh, góc tim bạn bốn phuong trên những tờ tuần báo học trò chính là cánh cửa thần kỳ mở ra cả một thế giới rộng lớn. Ai may mắn được đăng tên và địa chỉ hòm thư bưu điện thì cả tuần sau bác đưa thư gõ cửa mỏi tay vì nhận cả xấp thư tay từ khắp mọi miền đất nước.
Rồi công nghệ nhích thêm một bước, những chiếc điện thoại bàn xuất hiện, tiếp đến là trào lưu "cục gạch" trắng đen. Nhớ thuở mới lớn, đứa nào cũng háo hức thử nhắn tin lên bảng tin truyền hình hay các tổng đài SMS để tham gia trào lưu kết bạn 4 phương qua số điện thoại. Từng dòng tin nhắn SMS không dấu bị giới hạn ngặt nghèo trong 160 ký tự, cẩn thận chắt chiu từng dấu cách để không bị tính thành 2 tin nhắn tốn mất 500 đồng:
"Ban co muon lam quen voi mot nguoi ban chan thanh? Hay nhan tin cho minh nhe..."
Cái cảm giác hồi hộp chờ chiếc điện thoại rung lên báo có tin nhắn mới nó xốn xang đến khó tả. Lúc ấy làm gì đã có các nền tảng hẹn hò trực tuyến hiện đại như henhoonline net, mạng xã hội cũng chưa bùng nổ, nên việc chủ động tìm kiếm một người bạn tri kỷ để sẻ chia luôn chất chứa sự chân phương, trong sáng. Dù là thử cách tìm bạn 4 phương qua số điện thoại hay gửi thư qua đường bưu điện mất cả nửa tháng trời mới tới nơi, người ta đối đãi với nhau bằng sự tôn trọng và chân thành tuyệt đối.
Đi tìm chút tĩnh lặng và chữa lành giữa guồng quay 2024
Quay trở lại thực tại năm 2024, thế giới quanh ta đang biến chuyển với tốc độ chóng mặt. Công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể viết nhạc, làm thơ chỉ sau vài giây gõ prompt. Ngoài đường, xe điện lăn bánh êm ru, các trạm sạc phủ kín từ đô thị lớn đến các cung đường quốc lộ. Thế nhưng, đằng sau sự tiện nghi vượt bậc ấy lại là những áp lực vô hình: làn sóng tái cơ cấu nhân sự ngành công nghệ, guồng quay deadline hối hả và cảm giác bội thực kết nối ảo.
Chúng ta có hàng ngàn bạn bè trên mạng xã hội, nhưng nhiều khi lại chẳng tìm nổi một người để trút bầu tâm sự. Chẳng thế mà năm nay, trào lưu du lịch chữa lành (healing) và tìm về với thiên nhiên lại nở rộ trong cộng đồng 8x, 9x đến thế.
Tuần trước, một anh bạn thân cùng thời cấp 3 của mình – vừa trải qua đợt cắt giảm nhân sự tại một tập đoàn công nghệ lớn – đã quyết định tự thưởng cho mình một kỳ nghỉ ngắn. Anh thuê một chiếc xe điện, thong thả lái dọc đường biển từ Sài Gòn xuống Bà Rịa - Vũng Tàu để hít thở gió biển. Anh tâm sự, giữa lúc lòng chông chênh nhất, anh chỉ muốn rời xa màn hình làm việc, ngồi lặng lẽ ở một góc quán cà phê Bãi Trước, tìm một khoảng lặng riêng tư. Giữa thành phố biển ồn ào khách du lịch, nhu cầu tìm người tâm sự kín đáo tại vũng tàu của anh thực chất chỉ là khao khát được trò chuyện với một người lạ đồng điệu, một người cùng thế hệ có thể ngồi lắng nghe mà không phán xét, không định kiến về chuyện lương bổng hay chức danh công việc.
Nhu cầu được kết nối chân thật của con người dường như chưa bao giờ thay đổi, từ thời ta nắn nót chép từng lời bài hát cho đến tận năm 2024 này. Khác chăng chỉ là phương tiện biểu đạt, còn cái cốt lõi bên trong vẫn là nỗi mong mỏi tìm được sự đồng cảm giữa biển người mênh mông.
Lời kết
Khép lại cuốn sổ chép bài hát đã sờn gáy, mình cẩn thận bọc lại trong túi zip chống ẩm rồi đặt ngay ngắn trên kệ sách. Hoài niệm về những kỷ vật xưa cũ không phải để chúng ta níu kéo quá khứ hay chối từ nhịp sống số hóa hiện đại, mà là để nhắc nhở bản thân rằng: bên dưới lớp áo giáp người lớn bận rộn này, chúng ta từng là những cô cậu học trò mộc mạc, biết nâng niu từng bản nhạc và trân trọng từng lời hồi âm.
Còn anh em ZolaChat thế hệ 8x, 9x thì sao? Trong góc tủ của các bạn có còn giữ cuốn sổ tay, chiếc máy cassette hay kỷ vật nào của một thời thanh xuân tươi đẹp không? Cùng chia sẻ lại kỷ niệm dưới phần bình luận để chúng mình cùng ôn lại một thời đã qua nhé!