Một buổi tối muộn tháng 10 năm 2023, ngồi trước màn hình laptop với hai cửa sổ quen thuộc: một bên là tài liệu công việc dang dở, một bên là ô chat bot ChatGPT đang nhấp nháy con trỏ chờ lệnh. Đã bao nhiêu lần trong năm nay, chúng mình tự hỏi: "Liệu mình đang kết nối với cả thế giới, hay chỉ đang trò chuyện với chiếc bóng của chính mình qua những dòng thuật toán?"
Năm 2023 quả thực là một năm đầy biến động. Làn sóng trí tuệ nhân tạo ùa vào từng ngóc ngách đời sống công sở, kinh tế vừa rón rén gượng dậy sau bão dịch lại gặp muôn vàn thử thách, mô hình làm việc hybrid khiến ranh giới giữa nhà và văn phòng nhạt nhòa dần. Ở cái ngưỡng tuổi gần ba mươi, mình nhận ra nỗi cô đơn thời nay không đến từ việc thiếu thông tin, mà đến từ sự thừa mứa tín hiệu ảo nhưng lại thiếu vắng những cái chạm ấm áp ngoài đời thực.
1. Những đêm làm việc cùng AI và sự im lặng trong căn phòng trọ
Công việc của một nhân viên nội dung kiêm phân tích số liệu như mình đã thay đổi chóng mặt từ đầu năm nay. Những câu lệnh prompt chỉn chu giúp mình giải quyết bài toán tiến độ trong chớp mắt. Nhưng trớ trêu thay, khi máy móc giúp chúng ta tiết kiệm hàng giờ đồng hồ mỗi ngày, thời gian rảnh rỗi dôi ra ấy lại không làm tâm hồn nhẹ nhõm hơn.
Nó biến thành những khoảng lặng dài thườn thượt. Chiếc điện thoại gập mới sắm thỉnh thoảng rung lên vì thông báo đơn hàng TikTok Shop hay một vài mẩu tin nóng sốt trên mạng, rồi lại rơi vào tĩnh lặng. Đôi khi, mình thấy bản thân tâm sự với trợ lý ảo nhiều hơn nói chuyện với ba mẹ ở quê hay bạn bè cùng lứa. AI có thể đưa ra câu trả lời logic hoàn hảo cho mọi khúc mắc công việc, nhưng nó chẳng thể hiểu được cảm giác thắt lòng khi một dự án tâm huyết bị cắt giảm ngân sách, hay nỗi thèm một bữa cơm gia đình nghi ngút khói giữa lòng phố thị.
2. Lạc giữa những 'quẹt phải' và chiếc hộp tìm kiếm vô tận
Để khỏa lấp khoảng trống sau giờ làm việc từ xa, không ít anh em trong chúng ta đã thử tìm đến thế giới số như một chiếc phao cứu sinh. Mình cũng từng thử dạo quanh các trang hẹn hò miễn phí và cài đặt một số app hẹn hò phổ biến trên điện thoại.
Cảm giác ban đầu thú vị vô cùng. Hàng trăm hồ sơ cá nhân lướt qua, những bức ảnh đại diện lung linh được chỉnh sửa kỹ lưỡng, những dòng bio hài hước hoặc đậm chất thơ. Nhưng rồi, sau hàng chục lượt "match", điều đọng lại là gì?
• Những câu chào hỏi rập khuôn: "Chào bạn, cuối tuần vui vẻ", "Bạn quê ở đâu?"
• Những cuộc trò chuyện đứt gãy sau vài ba câu tán gẫu vô thưởng vô phạt.
• Cảm giác kiệt sức vì phải liên tục thể hiện phiên bản hoàn hảo nhất của chính mình để thu hút người lạ.
Thời sinh viên, một web làm quen đơn sơ hay một góc diễn đàn trường cũ cũng đủ để người ta thức thâu đêm chia sẻ về lý tưởng sống. Còn giờ đây, dù các ứng dụng kết bạn miễn phí mọc lên như nấm, tính năng vuốt chạm mượt mà đến từng mili-giây, việc tìm một người thực sự lắng nghe mà không phán xét bỗng trở nên xa xỉ. Chúng ta dễ dàng kết nối, nhưng cũng vội vã rời đi chỉ sau một nút unmatch không lời từ biệt.
"Công nghệ cho chúng ta hàng triệu chiếc cầu, nhưng xây được một lối đi chân thành bước vào lòng người khác hay không lại phụ thuộc vào sự kiên nhẫn và lòng can đảm của mỗi người."
3. Học cách buông màn hình để gom góp lại những mảnh chân thật
Có một buổi chiều Chủ nhật tuần trước, chiếc router Wi-Fi nhà mình bỗng dưng chập chờn. Không thể lướt bất kỳ mạng xã hội kết nối bạn bè nào, cũng chẳng thể xem video ngắn giải trí, mình đành xỏ giày bước xuống phố đi bộ.
Tại quán cà phê cóc ven đường, mình vô tình gặp lại một người bạn đại học cũ đã lâu không tương tác ngoài việc thả tim dạo trên Facebook. Chúng mình ngồi bệt xuống chiếc ghế nhựa, gọi hai ly cà phê sữa đá, kể cho nhau nghe về những chật vật khi chuyển việc, nỗi lo kinh tế năm nay, và cả sự lúng túng khi đứng trước chuyện kết hôn. Cuộc trò chuyện kéo dài suốt ba tiếng đồng hồ không một lần ngắt quãng bởi tiếng chuông báo tin nhắn. Lâu lắm rồi mình mới thấy tim mình đập rộn ràng và ấm áp đến thế.
Khoảnh khắc ấy, mình chợt ngộ ra một chân lý giản dị:
• Mạng xã hội và các nền tảng số chỉ là công cụ gợi mở cơ hội, không phải là đích đến của cảm xúc.
• Một mối quan hệ bền vững đòi hỏi thời gian ủ men, sự kiên nhẫn nhìn vào mắt nhau ngoài đời thực, chứ không thể gói gọn trong vài dòng tin nhắn vội vã giữa đêm khuya.
• Đừng sợ sự im lặng hay sự vụng về khi đối thoại trực tiếp, bởi chính những điều không hoàn hảo đó mới tạo nên sự sống động của con người.
Lời kết cho những ngày cuối năm 2023
Năm 2023 đang dần đi về những trang lịch cuối cùng. Dù bạn đang tất bật với những chỉ tiêu công việc cuối năm, đang đau đầu với cơm áo gạo tiền hay đang cảm thấy cô độc giữa hàng tá mối quan hệ nửa vời trên không gian mạng, hãy nhớ rằng bạn không hề đơn độc trong hành trình này.
Nếu tối nay bạn cũng đang bật một chiếc app hay lướt web tìm bạn, hãy cứ mở lòng nhưng đừng quên bước ra ngoài ánh sáng ban ngày. Hãy hẹn một ai đó ra quán nước quen, cùng hít thở bầu không khí se lạnh của mùa đông đang về, và kể cho nhau nghe câu chuyện đời mình một cách chân thật nhất.
Còn bạn thì sao? Trải nghiệm kết nối của bạn trong năm 2023 này như thế nào? Bạn đã tìm được ai đó để cùng chia sẻ những áp lực tuổi trẻ chưa, hay vẫn đang loay hoay giữa thế giới ảo? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây để lắng nghe anh em!