Thú thật là có những cuốn sách mình mua về để trên kệ mấy tháng trời mới dám mở ra đọc, vì nhìn độ dày của nó là thấy ngán rồi, và "Súng, Vi Trùng Và Thép" (Guns, Germs, and Steel) của Jared Diamond chính là một trường hợp như thế khi mình ghé qua bàn luận cùng anh em trên https://zolachat.com/. Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao người châu Âu lại đi chinh phục thế giới chứ không phải châu Mỹ hay châu Phi chưa? Nếu từng nghĩ do họ thông minh hơn, thì công trình đạt giải Pulitzer này sẽ vả cho bạn một gáo nước lạnh tỉnh người. Mọi chuyện bắt đầu từ cuộc trò chuyện giữa tác giả và Yali - một chính khách ở New Guinea về việc tại sao người da đen có ít hàng hóa hơn người da trắng. Nhìn lại 13.000 năm trước từ kỷ băng hà, Diamond chỉ ra rằng nguyên nhân cốt lõi không nằm ở gen di truyền mà do địa lý và môi trường. Châu Âu - Á may mắn có sẵn các loài động vật dễ thuần hóa và ngũ cốc giàu dinh dưỡng, tạo ra thặng dư lương thực, phân công lao động và cả thép. Chưa kể, việc sống chung với gia súc ngàn năm giúp họ miễn dịch với vi trùng đậu mùa, thứ sau đó vô tình quét sạch 95% dân số bản địa Inca và Aztec khi người Tây Ban Nha đặt chân tới. Thêm vào đó, trục Đông - Tây của lục địa Âu - Á cho phép cây trồng và kỹ thuật lan truyền dễ dàng theo cùng vĩ độ, trong khi trục Bắc - Nam của châu Mỹ lại bị chia cắt khí hậu khắc nghiệt. Đọc xong mới thấy vận mệnh con người đôi khi chỉ bị định đoạt bởi một vết cắt của tự nhiên. Bài học rút ra là vạch xuất phát không định nghĩa toàn bộ giá trị con người, nhưng hoàn cảnh đóng vai trò quyết định, giúp mình bớt phán xét và bao dung hơn với mọi thứ xung quanh. Sách dày, khó đọc nhưng đáng 9.5/10 cho những ai thèm khát tri thức. Còn bạn thì sao? Bạn đã từng đọc qua cuốn sách này chưa, hay có góc nhìn nào khác về sự phát triển của các xã hội loài người? Lưu ý nhỏ: Đừng đọc ngốn ngấu cuốn này trong một đêm nếu không muốn bị quá tải thông tin.