Phía Sau Tiếng Khóc Của Zezé: "Cây Cam Ngọt Của Tôi" Và Bản Thánh Ca Về Sự Âu Yếm Bị Lãng Quên

Có những cuốn sách ta đọc xong để giải trí, có những cuốn đọc để tích lũy tri thức, nhưng cũng có những cuốn sách sinh ra là để thử thách giới hạn chịu đựng của trái tim ta. "Cây Cam Ngọt Của Tôi" (tên gốc: O Meu Pé de Laranja Lima) của nhà văn người Brazil - José Mauro de Vasconcelos chính là một tác phẩm như thế. Nó không đơn thuần là một câu chuyện kể về một đứa trẻ, nó là một tiếng khóc nghẹn ngào, một cái ôm ghì chặt và là bài học đắt giá nhất về hai chữ: Âu yếm. --- * --- 1. Đứa Trẻ "Mang Trái Tim Quỷ Dữ" Nhưng Sở Hữu Tâm Hồn Thiên Sứ Nhân vật chính của tác phẩm là Zezé - một cậu bé tinh nghịch, siêu phàm trong việc bày trò phá phách nhưng lại sở hữu một tâm hồn nhạy cảm đến mức đau lòng. Ở cái tuổi lên năm, lên sáu, trong khi những đứa trẻ khác được nâng niu thì Zezé lại bị người đời, và thậm chí là chính những người thân yêu trong gia đình, dán nhãn là "đứa trẻ của quỷ", "đứa con của tội lỗi". Cậu bé tự học đọc chữ trước cả khi được dạy chỉ vì muốn chứng minh mình thông minh. Cậu sẵn sàng nhường món đồ chơi duy nhất cho em trai trong ngày Giáng sinh nghèo đói. Cậu chia sẻ chiếc bánh ngọt ít ỏi cho người bạn học nghèo hơn mình. Thế nhưng, thế giới của người lớn xung quanh Zezé lại quá chật chội và bạo lực để có thể thấu cảm được những nét vẽ thiên tài trong tâm hồn cậu. Những trận đòn roi thừa sống thiếu chết từ người cha thất nghiệp đầy u uất, từ người chị gái nóng nảy đã liên tục trút xuống cơ thể gầy gò của cậu bé. Để rồi, trong sự cô đơn tột cùng ấy, Zezé đã tìm đến một "người bạn" đặc biệt: Minguinho (hay còn gọi là Xururuca) - một cây cam ngọt nhỏ ở góc vườn. ""Tại sao người ta lại nói cho trẻ con biết nhiều chuyện như vậy chứ?" - Minguinho hỏi. "Bởi vì cậu là cây cam ngọt của tớ. Và khi cậu nói chuyện, tớ thấy mình hạnh phúc hơn."" 2. Sự Âu Yếm - Thứ Ánh Sáng Cứu Rỗi Một Tâm Hồn Tàn Úa Nửa đầu cuốn sách là những chuỗi ngày u tối được thắp sáng bởi trí tưởng tượng bay bổng của Zezé bên cây cam ngọt. Nhưng bước ngoặt thực sự của cuộc đời cậu bé chỉ xuất hiện khi có sự can thiệp của ông Portuga (ông Manuel Valadares) - người đàn ông Bồ Đào Nha giàu có. Ban đầu, họ gặp nhau bằng một mối thù ghét trẻ con, nhưng rồi chính sự bao dung, kiên nhẫn và đặc biệt là sự âu yếm của ông Portuga đã cảm hóa trái tim đầy vết sẹo của Zezé. Ông Portuga không dạy dỗ cậu bằng đòn roi, ông lắng nghe cậu, chở cậu trên chiếc xe hơi sang trọng, chia sẻ với cậu những viên kẹo và trên hết, ông coi cậu là một con người thực sự. Sự âu yếm là gì? Qua lăng kính của Zezé, nó không phải là cái gì đó quá vĩ đại. "“Sự âu yếm có nghĩa là gì hử bố?” “Nó có nghĩa là con có thể làm cho một người cảm nhận được rằng con yêu thương họ mà không cần phải ôm lấy họ.”" Chính tình yêu thương vô điều kiện của Portuga đã cứu rỗi Zezé khỏi ý định tự tử, giúp cậu hiểu ra rằng cậu không phải là một đứa trẻ đáng bỏ đi. Tình yêu thương ấy đã đánh thức phần thiện lương, phần thiên sứ sâu thẳm trong cậu bé. 3. Nỗi Đau Dịu Dàng Và Sự Trưởng Thành Đầy Đớn Đau Nếu cuốn sách chỉ dừng lại ở những tháng ngày hạnh phúc của Zezé và Portuga, có lẽ nó đã không trở thành một tác phẩm kinh điển lấy đi nước mắt của hàng triệu độc giả qua nhiều thế hệ. Bi kịch ập đến khi ông Portuga qua đời đột ngột trong một tai nạn giao thông, và cùng lúc đó, cây cam ngọt Minguinho của cậu cũng bị chặt hạ để nhường chỗ cho một dự án mở rộng đường phố. Hai điểm tựa tinh thần lớn nhất của Zezé sụp đổ cùng một lúc. Cậu bé rơi vào một trận ốm thập tử nhất sinh. Cậu không chỉ ốm vì thể xác, cậu ốm vì trái tim đã tan vỡ. Cái chết của Portuga chính là cột mốc đánh dấu sự kết thúc của tuổi thơ Zezé. Cậu buộc phải trưởng thành. Nỗi đau ấy quá lớn đối với một đứa trẻ sáu tuổi, nhưng nó cũng thật "dịu dàng" bởi nó được bao bọc trong những ký ức đẹp đẽ nhất về tình yêu thương mà Portuga đã kịp gieo vào lòng cậu. 4. Bài Học Đắt Giá Cho Những Người Đã Từng Làm Trẻ Con Đọc "Cây Cam Ngọt Của Tôi", chúng ta - những người lớn - không khỏi giật mình tự hỏi: Đã bao nhiêu lần chúng ta vô tình bóp nghẹt tâm hồn của một đứa trẻ bằng sự áp đặt và thiếu kiên nhẫn? Đừng bao giờ đánh giá một đứa trẻ qua vẻ bề ngoài tinh nghịch: Đằng sau những trò phá phách đôi khi là một tiếng kêu cứu vô vọng nhằm thu hút sự chú ý và tình yêu thương. Sức mạnh của lời nói và hành động âu yếm: Một lời mắng chửi có thể găm vào tim trẻ một vết thương suốt đời, nhưng một cái ôm, một sự lắng nghe chân thành có thể cứu rỗi cả một cuộc đời. Nỗi đau là một phần của sự trưởng thành: Nhưng xin đừng để trẻ con phải trưởng thành trong sự cô độc và bạo lực. Kết Luận "Cây Cam Ngọt Của Tôi" không chỉ là một cuốn sách dành cho thiếu nhi, đây là cuốn sách buộc phải đọc đối với mọi người lớn, đặc biệt là những ai đã và đang làm cha, làm mẹ. Cuốn sách khép lại bằng bức thư Zezé viết cho ông Portuga khi cậu đã là một người đàn ông trung niên thành đạt, một bức thư chứa đựng sự biết ơn vô hạn nhưng cũng đầy hoài niệm đớn đau. Hãy đọc để khóc, đọc để thấy tim mình mềm lại, và để học cách âu yếm những người xung quanh trước khi quá muộn. Bởi vì, như Zezé đã nói: "Ai đã bắt đầu sống thì người đó phải yêu.”