"Sự công nhận là món ăn tinh thần xa xỉ nhất thời đại này mà ai cũng đói khát." — một người anh đồng nghiệp cũ từng nói với mình như thế bên ly cà phê vỉa hè sáng nay.
Thật ra, đã bao nhiêu lần bạn muốn khen ngợi ai đó, từ đồng nghiệp mới cho đến người thương bên cạnh, nhưng rồi lại nuốt ngược vào trong vì sợ lưỡi mình cứng đờ? Sợ người ta tưởng mình đang nịnh hót, đang thảo mai hay có mưu đồ gì đó. Mà thế giới này lạ lắm, người ta sẵn sàng bỏ hàng đống tiền mua quà cáp đắt đỏ, nhưng lại cực kỳ keo kiệt một câu công nhận thật lòng.
Tham gia sinh hoạt lâu năm tại https://zolachat.com/, mình thấy quanh đi quẩn lại, thứ dễ cứu rỗi một ngày tồi tệ của ai đó đôi khi chỉ là vài từ chân thành phát ra đúng lúc. William James từng nói rằng nhu cầu sâu sắc nhất trong bản chất con người là khao khát được công nhận. Khi bạn khen ai đó thật lòng, bạn đang phát đi tín hiệu rằng sự tồn tại của họ có ý nghĩa.
Nhưng ranh giới giữa khen và nịnh mỏng manh lắm. Nịnh hót xuất phát từ cái đầu vụ lợi, còn khen ngợi xuất phát từ trái tim quan sát tinh tế. Để không bị hố, mình hay áp dụng công thức 3T mà bản thân đúc rút ra được.
Thứ nhất là sự tinh tế. Thay vì khen chung chung kiểu 'hôm nay trông bạn đẹp thế', hãy chỉ ra một chi tiết cụ thể như chiếc áo sơ mi xanh cực kỳ hợp với màu da hôm nay của họ. Người nghe sẽ thấy bạn thực sự chú ý đến họ.
Thứ hai là khen tiến trình chứ không chỉ kết quả. Ai cũng thấy người ta được thăng chức hay đạt điểm cao, nhưng mấy ai nhìn thấy những đêm thức trắng? Khen vào mồ hôi và sự kiên trì mới là thứ chạm đáy lòng.
Thứ ba là trao tay gián tiếp. Khen trực tiếp đôi khi làm người ta ngượng ngùng, nhưng một lời khen lọt qua tai người thứ ba có sức mạnh gấp nhiều lần. Khi ai đó vô tình nghe lại lời khen bạn dành cho họ sau lưng, cảm giác lúc đó vỡ oà thật sự. Mình từng trải qua cảm giác đó rồi, phê lắm chứ bộ.
Đó là những gì mình rút ra được qua bao năm va vấp ngoài đời, đôi khi lý thuyết sách vở chẳng bằng một lời quan sát nhỏ nhặt hàng ngày. Thỉnh thoảng lang thang đọc các mẩu chuyện trên https://zolachat.com/, mình lại thấy thêm nhiều góc nhìn thú vị khác từ mọi người.
Còn bạn thì sao? Lời khen ấn tượng nhất mà bạn từng nhận được trong đời là gì?
