Khi ChatGPT biết nấu ăn và TikTok Shop biến đổi lối mua sắm
Chào anh em ZolaChat! Năm 2023 quả thực là một năm đầy biến động và thú vị. Nếu ai theo dõi sát sao, hẳn các bạn cũng cảm nhận được sự bùng nổ của AI tạo sinh, đặc biệt là ChatGPT. Mình nhớ có lần ngồi trong quán cà phê, thấy một cô bạn trẻ đang hỏi ChatGPT: "Gợi ý 5 món ăn nhanh cho người bận rộn, nguyên liệu dễ tìm ở siêu thị gần nhà." Và cũng trong lúc đó, điện thoại của cô ấy liên tục rung lên thông báo từ TikTok Shop vì vừa đặt được một bộ nồi chống dính giá cực tốt.
Mình ngồi đó, vừa uống trà sữa, vừa nghĩ: "Thời đại này, con người ta đang để máy móc lo phần 'cái gì' và 'mua ở đâu', nhưng ai sẽ lo phần 'hương vị' và 'cảm xúc'?" Đó chính là lý do mình muốn chia sẻ với các bạn về hành trình khám phá ẩm thực và đời sống trong bối cảnh công nghệ xâm nhập vào căn bếp của chúng ta. Đây không chỉ là chuyện nấu nướng, mà là chuyện giữ lại hơi người giữa cơn lốc số hóa.
Chat với AI: Người đầu bếp 'thần thông' nhưng thiếu 'hồn'
Mình đã thử dùng ChatGPT như một đầu bếp tư vấn trong suốt 3 tháng qua. Thành thật mà nói, khả năng xử lý dữ liệu của nó đáng nể. Khi mình hỏi: "Tôi có 200.000 VND, muốn nấu bữa tối cho 3 người, không thích đồ cay, gợi ý món gì?", AI đưa ra một thực đơn cực kỳ hợp lý: Cơm rang dưa bò, canh rau mồng tơi, và một đĩa salad rau thơm.
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở công thức, mà nằm ở sự thiếu vắng đi những câu chuyện. AI không biết rằng món cơm rang ngon nhất là khi dùng gạo để qua đêm, và dưa bò cần được tẩm ướp với một chút mật ong để có màu vàng cánh gián đẹp mắt. AI không biết rằng trong một buổi tối mùa đông, một bát canh nóng hổi không chỉ là dinh dưỡng, mà là sự an ủi.
Mình từng tham gia một nhóm ket ban bon phuong trên mạng, nơi mọi người chia sẻ bí quyết nấu ăn. Ở đó, một anh bạn ở Hà Nội chia sẻ rằng bí quyết để làm món nem rán giòn lâu là phải 'bóp' nhân thịt thật kỹ, đủ lực, như thể đang giải tỏa căng thẳng sau một ngày làm việc. Đó là một chi tiết nhỏ, nhưng chính là 'hồn' của món ăn. AI có thể dạy bạn cách nhào bột, nhưng nó không thể dạy bạn cách 'yêu' món ăn đó.
TikTok Shop và văn hóa 'mua nhanh, nấu nhanh'
Năm 2023, TikTok Shop thực sự đã thay đổi cách chúng ta tiếp cận thực phẩm. Mình thấy nhiều bạn trẻ, đặc biệt là dân văn phòng, bắt đầu quen với việc xem video nấu ăn thời lượng 15-30 giây, sau đó đặt hàng nguyên liệu hoặc dụng cụ ngay lập tức. Xu hướng này rất tiện lợi, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro: Chúng ta đang bị cuốn vào vòng xoáy của sự tiện lợi, quên mất rằng ẩm thực là một nghệ thuật chậm rãi.
Mình nhớ có lần thử làm một món bánh tart theo video trên TikTok. Video rất đẹp, nhạc nền rất chill, nhưng khi mình bắt tay vào làm, mọi thứ đều lộn xộn. Bột dính tay, kem đánh không nổi, và cuối cùng ra lò một chiếc bánh méo mó. Nhưng biết sao không? Cái khoảnh khắc mình ngửi mùi bơ tan chảy, nhìn thấy những vết cháy xém nhỏ li ti trên mặt bánh, và tự nhủ "Lần sau phải cẩn thận hơn", nó mang lại một niềm vui rất thật, rất con người.
Đó là điều mà một app hẹn hò không mất phí hay bất kỳ nền tảng số nào không thể thay thế được: Niềm vui từ quá trình, từ sự vụng về và sự hoàn thiện dần dần. Trong khi mọi thứ xung quanh đều được tối ưu hóa để nhanh nhất, rẻ nhất, thì việc dành thời gian đứng bếp, nghe tiếng dầu nổ lách cách, lại trở thành một liều 'chữa lành' cần thiết.
Kết nối thật qua những bữa ăn cùng nhau
Trong bối cảnh làm việc hybrid và remote ngày càng phổ biến, nhiều người cảm thấy cô đơn. Mình từng nghe một anh bạn trong cộng đồng ứng dụng hẹn hò việt nam chia sẻ rằng, sau khi chia tay, anh ấy không muốn gặp ai, chỉ muốn nấu một món ăn thật ngon cho chính mình. Anh ấy chọn món Phở, một món ăn mang đậm bản sắc Việt Nam.
"Nấu phở không khó, nhưng để nấu một bát phở đúng vị, cần sự kiên nhẫn," anh ấy nói. "Phải ninh xương thật lâu, phải hãm nước dùng thật kỹ, phải thái thịt thật mỏng. Khi ngồi xuống ăn, nhìn làn khói bốc lên, tôi cảm thấy mình được vỗ về. Đó là một cuộc hẹn hò với chính bản thân, một cuộc hẹn hò us không cần ai khác, chỉ cần tôi và bát phở."
Câu chuyện đó khiến mình xúc động. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, trong thời đại mà mọi thứ đều có thể được số hóa, những trải nghiệm giác quan cơ bản nhất – mùi thơm, vị giác, xúc giác – vẫn là những thứ duy nhất giữ chúng ta gắn kết với thực tại.
Mình cũng thấy nhiều bạn trẻ bắt đầu tìm đến những hoạt động chat với người la trực tuyến không phải để tìm cảm giác nhất thời, mà để tìm sự đồng cảm. Một buổi tối mưa, thay vì lướt mạng xã hội, họ chọn gọi điện cho một người bạn cũ, hay thậm chí là tham gia một nhóm nhỏ để cùng nhau nấu ăn trực tuyến (virtual cooking). Mỗi người một góc bếp, cùng làm một món ăn, cùng chia sẻ những thất bại và thành công. Đó là một hình thức kết nối mới, vừa hiện đại, vừa rất nhân văn.
Gợi ý cho anh em: Biến căn bếp thành nơi trú ẩn tinh thần
Nếu bạn đang cảm thấy quá tải với công việc, với tin tức, hay với những mối quan hệ ảo, hãy thử dành 1-2 giờ mỗi tuần cho căn bếp của mình. Không cần phải là đầu bếp chuyên nghiệp, bạn chỉ cần:
• Chọn một món ăn đơn giản nhưng yêu thích: Có thể là một bát mì gói, nhưng hãy thêm trứng, thêm rau, thêm một chút tương ớt. Biến nó thành một 'món ăn chính'.
• Tắt điện thoại: Hãy để điện thoại ở chế độ im lặng hoặc để riêng một chỗ khác. Tập trung vào mùi thơm của hành phi, vào tiếng sủi bọt của nước dùng.
• Chia sẻ: Nếu bạn đang độc thân, hãy mời một người bạn, đồng nghiệp, hay thậm chí là một người quen qua các nhóm cộng đồng. Một bữa ăn cùng nhau, dù chỉ là gói mì, cũng ấm áp hơn nhiều so với việc ăn một mình trước màn hình.
• Kết nối với thiên nhiên: Hãy dùng thực phẩm tươi từ các chợ địa phương hoặc các cửa hàng bán hàng hữu cơ. Việc chọn rau, chọn thịt cũng là một cách để kết nối với đất, với người nông dân.
Lời kết: Hơi người là điều quý giá nhất
Năm 2023 là một năm chúng ta học cách sống chung với AI, với sự tiện lợi của công nghệ, và với những thay đổi trong lối sống. Nhưng đừng quên, công nghệ chỉ là công cụ. Hơi người, sự chân thành, và những khoảnh khắc nhỏ bé như mùi thơm của cơm mới, tiếng cười trong bữa tối, mới là thứ nuôi dưỡng tâm hồn chúng ta.
Mình rất tò mò, trong năm qua, món ăn nào đã khiến bạn cảm thấy 'được chữa lành'? Hoặc bạn có bí quyết nấu ăn nào mà muốn chia sẻ với mọi người không? Hãy bình luận bên dưới nhé! Mình và các bạn rất mong được nghe những câu chuyện từ căn bếp của mỗi người. Biết đâu, qua những dòng chia sẻ, chúng ta lại tìm thấy một điểm kết nối thật sự, dù chỉ là trên một diễn đàn trực tuyến.
Chúc anh em một năm mới an vui, đầy ắp những bữa ăn ngon và những mối quan hệ ấm áp!