Từ trang báo giấy đến màn hình AI: Hành trình tìm bạn bốn phương của thế hệ 8x 9x

Chào anh em ZolaChat, lại là mình đây. Trong những ngày cuối năm 2024 này, khi ngồi trong một quán cà phê nhỏ giữa lòng Sài Gòn, nhìn chiếc xe điện lướt êm ru qua phố và nghe mọi người bàn tán xôn xao về những mô hình AI đa phương thức (multimodal) có thể trò chuyện bằng giọng nói ấm áp như người thật, tự dưng mình lại thấy lòng chùng xuống. Năm nay quả là một năm nhiều biến động, làn sóng tái cơ cấu nhân sự ngành công nghệ khiến nhiều người mệt mỏi, người ta bắt đầu rủ nhau đi du lịch chữa lành (healing), sống tối giản và tìm về với thiên nhiên để xoa dịu tâm hồn. Giữa nhịp sống số hóa đến từng hơi thở ấy, có bao giờ anh em thế hệ 8x, 9x nhớ về cái thời mà việc kết nối với một người xa lạ ở bên kia sườn đèo, hay cách xa hàng trăm cây số lại là cả một hành trình kỳ diệu và đầy kiên nhẫn không? Hôm nay, hãy cùng mình ngược dòng thời gian, tìm về những ký ức thanh xuân ngọt ngào của một thời "mạng chậm nhưng tình sâu" nhé. Góc "Tìm bạn bốn phương" trên những trang báo giấy đượm mùi mực in Đối với thế hệ 8x và đầu 9x, khi Internet vẫn còn là một khái niệm xa xỉ ở các vùng quê, thì những tờ báo giấy như Hoa Học Trò, Mực Tím, hay Thiếu Niên Tiền Phong chính là chiếc cầu nối kỳ diệu nhất. Ngày ấy, cách tìm bạn bốn phương phổ biến và lãng mạn nhất chính là lật đến trang cuối cùng của tờ báo, nơi có chuyên mục kết bạn. Ở đó, người ta đăng vài dòng giới thiệu ngắn ngủi kèm theo địa chỉ nhận thư nhà: "Mình là Nam, thích nghe nhạc Lam Trường, muốn tìm bạn phương xa để chia sẻ vui buồn...". "Mỗi tuần, việc chờ đợi tờ báo mới xuất bản để dò xem tên mình có được ai đó chọn để gửi thư không, hay hồi hộp ra hòm thư bưu điện đầu xóm ngóng trông cánh thư tay từ một người bạn chưa từng biết mặt... đó là những cảm xúc mà thế hệ Gen Z ngày nay khó lòng trải nghiệm được giữa thời đại của những tin nhắn tức thời." Viết thư tay thời đó là cả một nghệ thuật. Phải chọn loại giấy viết thư có in hình cỏ ba lá, hoa hồng thơm phức, nắn nót từng nét chữ, đôi khi còn kẹp vào trong phong bì một nhành hoa ép khô hay một tấm ảnh thẻ 3x4 chân phương. Những tình bạn, tình yêu chớm nở từ những lá thư đi dọc chiều dài đất nước như thế luôn có một sức sống vô cùng bền bỉ. Thời kỳ hoàng kim của những tin nhắn tổng đài và chiếc điện thoại "cục gạch" Bước sang những năm giữa thập niên 2024, khi những chiếc Nokia 1110i, 1200 hay Motorola nắp gập bắt đầu len lỏi vào đời sống học đường, trào lưu kết bạn 4 phương qua số điện thoại bùng nổ mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Chắc hẳn anh em không thể quên những đêm thức trắng để canh giờ khuyến mãi của các nhà mạng, hay việc soạn tin nhắn gửi đến các tổng đài 1900 để nhận về một số điện thoại ngẫu nhiên của một người bạn nào đó cũng đang cô đơn. Trải nghiệm kết bạn bon phuong thời ấy vừa tốn kém (mỗi tin nhắn tổng đài có khi mất từ 2.000đ đến 5.000đ - một số tiền không hề nhỏ với học sinh, sinh viên lúc bấy giờ) nhưng lại vô cùng hồi hộp. Chúng ta chắt chiu từng ký tự, viết tắt tối đa để không bị tính tiền sang tin nhắn thứ hai:

"Chao b, m rat vui dc lam qen. B o dau vay?"

Không có ảnh đại diện lấp lánh, không có bộ lọc filter làm mịn da, chúng ta quen nhau, hiểu nhau hoàn toàn qua những dòng tin nhắn không dấu và qua giọng nói ấm áp nhận được từ những cuộc gọi giấu số lúc nửa đêm. Từ quán net bình dân đến những app kết bạn đời đầu Rồi những quán net cỏ mọc lên khắp các ngõ hẻm với tiếng gõ bàn phím lạch cạch và tiếng chuông Yahoo! Messenger gõ cửa "Kính coong" quen thuộc. Đây là giai đoạn mà việc tìm bạn bốn phương ở việt nam chuyển dịch mạnh mẽ từ offline sang online. • Những phòng chat Yahoo theo khu vực địa lý (Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng) luôn chật kín người. • Trào lưu viết blog 360, nơi chúng ta trút hết tâm tư thầm kín và mong chờ những dòng comment từ những người bạn phương xa. • Sự xuất hiện của các app kết bạn 4 phương sơ khai chạy trên nền tảng Java như Ola, Avatar, hay MeZing trên điện thoại di động. Ngày ấy, chỉ cần một chiếc điện thoại màn hình màu nhỏ xíu, chạy mạng GPRS chậm rì rì, chúng ta vẫn có thể thức đến 2-3 giờ sáng để nhắn tin với một người bạn cách xa hàng trăm cây số. Những tình cảm ấy sao mà trong trẻo, không vụ lợi, không hào nhoáng. Năm 2024: Khi công nghệ quá nhanh, liệu lòng người có kịp chậm lại? Quay trở lại bối cảnh năm 2024. Giờ đây, việc kết nối đã trở nên quá dễ dàng. Với sự hỗ trợ của AI đa phương thức, chúng ta có thể dịch thuật tức thời, gọi video call chất lượng cao sắc nét đến từng chi tiết, hay thậm chí để các thuật toán AI tự động tìm kiếm và ghép đôi dựa trên sở thích, hành vi của mình trên các ứng dụng hiện đại. Thế nhưng, nghịch lý thay, giữa một thế giới mà việc liên lạc chỉ mất chưa đầy một giây, chúng ta lại dễ cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết. Những cuộc trò chuyện trôi đi nhanh chóng sau những cái lướt màn hình vô cảm. Có lẽ vì vậy mà trong năm nay, trào lưu sống tối giản, tắt bớt thông báo mạng xã hội và tìm về những giá trị mộc mạc của ngày xưa lại lên ngôi mạnh mẽ. Nhìn lại chặng đường đã qua, mình nhận ra rằng, dù công nghệ có thay đổi thế nào, dù từ những lá thư giấy thấm đượm mùi mực cho đến những dòng chat AI của năm 2024, thì khát khao được thấu hiểu, được sẻ chia và tìm kiếm một tâm hồn đồng điệu của con người vẫn chưa bao giờ thay đổi. Anh em ZolaChat thuộc thế hệ 8x, 9x ơi, các bạn có còn giữ những lá thư tay thời học trò không? Người bạn phương xa mà các bạn từng quen qua những tin nhắn tổng đài năm ấy, giờ họ ra sao rồi? Hãy cùng chia sẻ những kỷ niệm vô giá đó ở phần bình luận bên dưới để chúng mình cùng ôn lại một thời thanh xuân rực rỡ nhé!