Tháng 10 năm 2024, công ty mình thông báo đợt tái cơ cấu nhân sự lần thứ ba trong năm. Nhìn những chiếc bàn làm việc xung quanh dần trống hoác, trong lòng mình dấy lên một cảm giác rỗng tuếch kỳ lạ. Hằng ngày, công việc của một lập trình viên như mình bị bao quanh bởi những công cụ AI đa phương thức—chúng phân tích văn bản, dựng hình ảnh, tạo giọng nói chỉ trong vài giây. Mọi thứ trở nên quá nhanh, quá mượt mà, nhưng cũng vô cùng lạnh lẽo. Sau chuỗi ngày dài tăng ca nhìn vào màn hình vô cảm, mình quyết định tắt thông báo, mượn chiếc xe điện của cậu bạn thân, rồi một mình lái ngược lên vùng cao nguyên Tây Nguyên để tìm một khoảng thở. 1. Trạm sạc ven đèo và ly trà gừng thơm khói Năm 2024, việc cầm lái một chiếc xe điện đi xuyên tỉnh không còn là nỗi lo về pin như vài năm trước. Các trạm sạc công cộng đã mọc lên phủ khắp từ quốc lộ cho tới những thị trấn nhỏ nép mình dưới chân đèo. Mình dừng xe tại một trạm sạc nằm cạnh quán cà phê gỗ mộc ở lưng chừng con dốc vào một buổi chiều muộn mù sương. Không gian tĩnh lặng đến mức mình có thể nghe rõ tiếng gió rít qua những tán thông và mùi nhựa thông ngai ngái quyện với hơi đất ẩm. Cắm súng sạc vào xe, mình bước vào quán, gọi một tách trà gừng nóng. Quán vắng tanh, chỉ có tiếng nhạc lofi dìu dặt phát ra từ góc quầy pha chế và một cô gái ngồi bên khung cửa kính nhìn xuống thung lũng. Cô gái mặc chiếc áo len màu be rộng thùng thình, mái tóc cột vội sau gáy, trước mặt là cuốn sổ tay mở sẵn và một chiếc điện thoại đang sáng màn hình. Điều khiến mình chú ý không phải vì vẻ ngoài nổi bật, mà là tiếng thở dài rất khẽ của cô khi nhìn vào giao diện của một ứng dụng kết nối. 2. Khi những dòng tin nhắn số không đủ sưởi ấm Một sự cố nhỏ xảy ra khi ổ cắm bàn của cô bị lỏng khiến máy tính không vào điện, và mình đã chủ động bước sang giúp cắm lại giắc sạc. Lời cảm ơn ban đầu mở ra một cuộc trò chuyện tự nhiên đến không ngờ. Hóa ra cô tên An, từng là chuyên viên nội dung tại Sài Gòn, cũng vừa rời bỏ văn phòng sau làn sóng tinh giản nhân sự để lên Măng Đen sống chậm một tháng. An cười buồn, chỉ vào màn hình điện thoại vừa tắt ngúm: "Anh có thấy thế hệ chúng mình bây giờ nghịch lý không? Công nghệ càng thông minh, AI làm hộ từ viết lách đến soạn ảnh đại diện lung linh, nhưng con người lại càng cô đơn đến cùng cực." An kể, suốt cả năm qua, vì quá cô đơn và áp lực, cô từng lướt qua đủ mọi diễn đàn, từ việc lang thang trên trang hẹn hò miễn phí thời sinh viên cho đến thói quen cứ buồn là lại tải app hẹn hò về máy. Thời buổi này, việc tìm kiếm ai đó dường như quá dễ dàng. Chỉ cần quẹt phải, thả tim là có thể tim ban, thậm chí đăng một dòng trạng thái là có hàng chục người hồi đáp để tim nguoi yeu từ khắp mọi miền đất nước. Nhưng càng quẹt, cô lại càng cảm thấy kiệt sức. Những tin nhắn gửi đi thường được soạn bằng những câu thả thính mẫu mà AI gợi ý sẵn, những bức ảnh đại diện được làm mịn đến mức chẳng còn nét riêng của một con người bằng xương bằng thịt. Người ta bước vào đời nhau vội vã như lướt qua một video ngắn vài giây, rồi biến mất không một dấu vết chỉ sau một cái nhấn nút hủy tương hợp. "Em nhớ ngày xưa ghê, cái thời ông bà hay các anh chị lớn tham gia các chuyên mục tìm bạn 4 phương trên báo giấy hoặc đài phát thanh. Hồi đó người ta gửi cho nhau những lá thư tay, chờ đợi cả tháng trời để nhận được một dòng hồi âm, nhưng mỗi câu chữ đều chứa chan sự chân thành," An ngậm ngùi nói, tay xoay tròn miệng tách gốm nguội dần. 3. Năng lượng sạc đầy và một kết nối không có thuật toán Lời chia sẻ của An như chạm trúng vào góc khuất mà mình cố tình trốn chạy bấy lâu nay. Mình cũng từng là một kẻ nghiện màn hình, tin rằng các thuật toán gợi ý thông minh có thể giải quyết được nỗi trống trải nội tâm. Nhưng thực tế, không có một dòng mã nào có thể thay thế được ánh mắt biết cười, sự đồng cảm khi lắng nghe, hay cái ấm áp giản dị của một buổi chiều hai kẻ xa lạ cùng ngồi ngắm sương mù giăng kín thung lũng. Chúng mình ngồi nói chuyện với nhau hơn hai tiếng đồng hồ. Chẳng ai buồn nhìn vào điện thoại để kiểm tra thông báo công việc hay xem thị trường hôm nay biến động ra sao. Chúng mình chia sẻ về những sở thích nhỏ nhặt: thói quen đọc sách giấy trước khi ngủ, cảm giác bình yên khi tự tay trồng một chậu sen đá, và hành trình học cách yêu lấy chính bản thân mình sau những va vấp cuộc đời. • Không có bộ lọc hình ảnh làm đẹp. • Không có kịch bản đối thoại được trau chuốt bởi trợ lý ảo. • Chỉ có hai tâm hồn đang học cách tháo gỡ lớp vỏ bọc để lắng nghe nhau một cách chân phương nhất. Đến khi chiếc đồng hồ trên bảng điều khiển xe báo pin đã sạc đến 100%, bầu trời cao nguyên cũng đã buông màn đêm đen kịt, lấp lánh những ánh đèn vàng từ các nhà kính trồng rau phía xa. Mình đứng dậy chia tay An, không xin tài khoản mạng xã hội hay hẹn một cuộc gặp ảo tiếp theo, mà chỉ xin số điện thoại để nhắn một tin báo rằng mình đã về tới homestay an toàn. "Đôi khi, điều kỳ diệu nhất của một cuộc gặp gỡ không nằm ở việc nó có kéo dài mãi mãi hay không, mà là ở khoảnh khắc ta nhận ra: giữa thế giới số hóa đầy ồn ào và vội vã này, trái tim mình vẫn còn rung động trước những điều thật nhất." Lời kết cho những người bạn đồng hành Trở về sau chuyến đi, mình nhận ra điều bản thân cần không phải là chạy trốn khỏi công nghệ, mà là học cách làm chủ nó để không đánh mất tính người bên trong mình. Năm 2024 này, dù cuộc sống có đẩy đưa bạn qua bao nhiêu đợt biến động của thời cuộc, dù ngoài kia AI có thay thế bao nhiêu công việc, thì sự kết nối chân thành giữa người với người vẫn luôn là giá trị bất biến. Nếu bạn cũng đang cảm thấy chênh vênh, mỏi mệt sau những giờ làm việc căng thẳng bên chiếc máy tính, hãy thử tắt màn hình, bước ra ngoài hít thở khí trời và bắt chuyện với một ai đó ngoài đời thực nhé. Anh em ZolaChat đã bao giờ có một cuộc gặp gỡ tình cờ nào ngoài đời thực khiến bản thân thay đổi cách nhìn về các mối quan hệ số chưa? Cùng chia sẻ góc nhìn của bạn bên dưới nhé!