Một buổi tối muộn tháng 11 năm 2023, khi chiếc laptop vừa khép lại sau một ngày làm việc kết hợp (hybrid) quen thuộc, mình ngồi xuống bên ban công nhỏ, nhìn ra dòng xe cộ hối hả của phố thị. Tiếng ting ting từ những phiên livestream TikTok Shop rộn ràng khắp các màn hình điện thoại xung quanh, tiếng thông báo email công việc dường như chưa từng ngơi nghỉ. Năm 2023 với mình trôi qua nhanh như một cái chớp mắt, vừa choáng ngợp bởi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, vừa nặng trĩu những suy tư của một người trẻ đang đứng ở ngã rẽ trưởng thành. Khi công nghệ tăng tốc còn lòng người lại chậm nhịp Chưa có năm nào mà cảm giác bị tụt hậu lại rõ rệt như năm nay. Đầu năm, chúng ta còn ngỡ ngàng trước ChatGPT, giữa năm ai nấy đều cặm cụi học cách viết prompt, tối ưu quy trình làm việc để không bị máy móc thay thế. Công việc văn phòng giờ đây chuyển dịch linh hoạt: ba ngày lên cơ quan, hai ngày ngồi nhà gõ phím. Tiện thì tiện thật, năng suất có lẽ cũng tăng, nhưng chiếc màn hình vô tri dường như đang dần thay thế những cuộc chuyện trò trực tiếp giữa người với người. Đôi khi hoàn thành xong một dự án lớn trước hạn nhờ công cụ AI hỗ trợ, thay vì cảm giác vui sướng, trong lòng mình lại dâng lên một khoảng trống vô định. Mình nhận ra máy móc có thể giúp ta viết nhanh một bản báo cáo, nhưng không thể gõ thay ta một lời động viên chân thật; thuật toán có thể gợi ý mọi thứ, nhưng chẳng thể bù đắp nổi một cái siết tay ấm áp lúc kiệt sức. Những khoảng cách địa lý và nỗi cô đơn tha hương Tuần trước, mình nhận được cuộc gọi video từ Hoàng – cậu bạn thân chí cốt đang làm kỹ sư cơ khí tại Nagoya. Bên kia màn hình, Hoàng trùm kín áo len, phì phèo làn khói trắng trong căn phòng trọ vỏn vẹn chục mét vuông. Hoàng bảo mùa đông nước Nhật lạnh lắm, nhưng cái lạnh cắt da không đáng sợ bằng cảm giác thèm nghe một câu tiếng mẹ đẻ sau mười tiếng làm việc căng thẳng. Nó nửa đùa nửa thật hỏi mình: "Mày có biết app hẹn hò ở nhật cho người việt nào uy tín không? Tao đi làm về thui thủi một mình, thèm nấu một bữa cơm có hai cái bát, thèm ai đó ngồi nghe tao lảm nhảm chuyện công trường quá chừng." Nghe bạn tâm sự mà mình thấy chạnh lòng. Hóa ra ở bất kỳ góc nào trên thế giới, con người ta cũng đều mang trong mình một nỗi sợ nguyên thủy: sự cô độc. Người ở xứ người thì chật vật tìm kiếm đồng hương để sẻ chia, còn người ở lại quê nhà cũng chẳng khá hơn là bao khi ngày ngày ngụp lặn giữa biển thông tin số hóa. Ảo tưởng về lối đi tắt trong tình cảm thời đại số Ở cái tuổi ngoài 25, áp lực gia đình bắt đầu đè nặng. Mỗi lần về quê, câu hỏi quen thuộc của họ hàng bao giờ cũng là: "Bao giờ dắt người yêu về ra mắt?". Nhiều lúc áp lực quá, bạn bè xung quanh hay đùa nhau tìm cách tìm người yêu nhanh nhất, cứ như thể chuyện rung động của hai tâm hồn có thể được giải quyết bằng một vài cú click chuột hay một công thức tính toán sẵn có. Thực tế thì sao? Chúng ta tải đủ loại app kiếm ny về chiếc điện thoại màn hình gập mới cóng, quẹt trái, quẹt phải mỏi cả tay giữa hàng trăm gương mặt lướt qua. Nhưng phần lớn những cuộc trò chuyện chỉ dừng lại ở vài câu chào hỏi công thức: • "Em/Anh quê ở đâu?" • "Hôm nay công việc thế nào?" • "Ăn cơm chưa?" Rồi sau đó là sự im lặng kéo dài đến vô tận. Đáng buồn hơn, trên mạng xã hội năm 2023, không ít kẻ vì quá nôn nóng và cô đơn đã rơi vào những cạm bẫy lừa đảo tinh vi, mù quáng đi tìm những thông tin độc hại kiểu tìm gái có số điện thoại trên các diễn đàn trôi nổi để rồi chuốc lấy phiền toái và sự thất vọng ê chề. Tình cảm vốn dĩ là thứ cần thời gian tưới tắm, gieo mầm; càng vội vã muốn có kết quả tức thì, ta lại càng dễ vớ phải những ảo ảnh vụn vỡ. Khoảnh khắc chậm lại giữa phố biển Nhớ hồi tháng 8 vừa rồi, sau đợt công ty tái cơ cấu căng thẳng, mình quyết định tự thưởng cho bản thân một chuyến đi trốn ba ngày. Không kế hoạch cầu kỳ, mình xách ba lô bay vào miền Trung. Chuyến đi ấy vô tình trở thành một kỷ niệm sâu đậm khi mình có dịp chứng kiến buổi hẹn hò đà nẵng của một cặp đôi trẻ bên bờ sông Hàn. Họ chẳng cầm điện thoại trên tay, cũng chẳng bận tâm check-in khoe lên mạng xã hội. Họ chỉ ngồi bên bậc thềm đá, cùng nhau ăn que kem dừa, mắt hướng về cầu Rồng đang phun nước trong làn gió biển mát rượi. Khoảnh khắc ấy giản dị đến mức làm mình giật mình thức tỉnh. Bấy lâu nay, chúng ta cứ mải mê tìm kiếm những tiêu chuẩn hoàn hảo trên không gian ảo, mà quên mất rằng sự gắn kết chân thực nhất luôn bắt đầu từ những điều mộc mạc đời thường: một ánh nhìn thấu cảm, một khoảng lặng dễ chịu khi ở cạnh nhau mà không ai cảm thấy ngột ngạt. Lời kết cho những ngày cuối năm Năm 2023 sắp khép lại với biết bao biến động về kinh tế, việc làm và những chuyển biến chóng mặt của công nghệ. Nếu bạn cũng giống như mình, đôi khi cảm thấy chênh vênh giữa bộn bề deadline, lo lắng về tương lai và cảm thấy đơn độc giữa hàng ngàn bạn bè trên mạng xã hội, thì hãy nhớ rằng: "Chậm lại một chút không có nghĩa là tụt hậu. Trái tim con người không phải là một thuật toán, và sự thấu cảm thì không thể nào tải về từ Internet." Thay vì sốt ruột tìm kiếm một mối quan hệ chớp nhoáng để khỏa lấp khoảng trống, hãy dành thời gian chăm sóc chính mình, học thêm một kỹ năng mới, gọi điện về cho bố mẹ nhiều hơn, và mở lòng đón nhận những cuộc gặp gỡ bằng xương bằng thịt ngoài đời thực. Còn anh em ZolaChat thì sao? Năm 2023 này của các bạn đã trôi qua như thế nào? Các bạn đã tìm được "một nửa" đồng điệu để cùng vượt qua mùa đông này chưa, hay vẫn đang tận hưởng sự tự do của riêng mình? Cùng chia sẻ bên dưới để chúng ta sưởi ấm cho nhau những ngày cuối năm này nhé!