1. Khi chiếc màn hình phụ bỗng chốc tối om Tháng Năm năm 2024, công ty mình bước vào đợt tái cơ cấu thứ hai trong năm. Đợt đầu tiên diễn ra vào tháng Giêng, cuốn bay phân nửa đội ngũ tester và nội dung số khi các mô hình AI đa phương thức thế hệ mới được tích hợp vào quy trình vận hành. Đến đợt này thì tới lượt nhóm phát triển sản phẩm của mình. Buổi sáng nhận email thông báo, buổi chiều trao lại thẻ nhân viên, tất cả vỏn vẹn trong vài câu chào hỏi gượng gạo qua màn hình họp trực tuyến. Sau gần tám năm làm việc không ngơi nghỉ, bỗng dưng mình thấy bản thân thừa thãi giữa thành phố hơn chục triệu dân. Chiếc laptop gập lại, không còn tiếng chuông thông báo giục giã từ Slack hay Jira. Mình đứng ở ban công chung cư, nhìn dòng xe máy ken đặc dưới đường giữa cái nắng ran của mùa hè, tự hỏi đã bao lâu rồi mình không thở một hơi thật sâu mà không canh cánh nỗi lo tụt hậu? Không đắn đo nhiều, mình gom vội vài bộ quần áo tối giản, chiếc bình giữ nhiệt và xách ba lô bước xuống tầng hầm. Chiếc xe điện mới mua đầu năm được sạc đầy 100% pin. Mình quyết định lái xe ngược lên hướng cao nguyên Lâm Đồng – không lịch trình chi tiết, không đặt phòng khách sạn trước, chỉ đơn giản là muốn trốn khỏi những khối bê tông ngột ngạt để chữa lành một tâm hồn đang kiệt sức. 2. Trạm sạc giữa sương mờ và cuộc gặp không hẹn trước Đường lên đèo Bảo Lộc buổi xế chiều bảng lảng một dải sương mờ. Hệ thống trạm sạc nhanh giờ đã phủ khắp các cung đường quốc lộ và thị trấn nhỏ, nên mình không còn cảm giác thấp thỏm lo hết điện như thời điểm năm ngoái. Mình rẽ vào một trạm sạc kết hợp quán cà phê gỗ nhỏ nằm ven sườn đồi, cách khá xa khu dân cư sầm uất. Trong lúc cắm sạc cho xe, mình bắt gặp một chiếc xe điện cùng dòng đang đỗ ở trụ bên cạnh. Chủ xe là một cô gái mặc áo len xám tro mỏng, mái tóc buộc hờ, đang ngồi bên chiếc bàn gỗ mộc ngoài hiên, chăm chú nhìn ra thung lũng chè xanh mướt phía dưới. Trên bàn của cô ấy đặt một cuốn sổ tay bìa da cũ kỹ và một tách trà còn bốc khói. "Giữa thời đại mà thuật toán có thể vẽ tranh, soạn nhạc và đoán trước mọi hành vi, những khoảng lặng không được lập trình sẵn bỗng trở thành thứ xa xỉ nhất của đời người." Gọi một ly cà phê phin mộc, mình bước lại gần chiếc bàn bên cạnh hiên. Không gian yên ắng đến mức chỉ còn nghe thấy tiếng quạt tản nhiệt của trụ sạc kêu ro ro đều đặn và tiếng lá thông reo trong gió mát rượi. Nhận ra sự xuất hiện của mình, cô gái ngẩng đầu lên, mỉm cười nhẹ nhàng thay cho lời chào. Đó là cách câu chuyện của hai kẻ lữ hành bắt đầu. 3. Những chiếc bóng cô đơn trên màn hình phẳng Cô ấy tên An, từng là chuyên viên thiết kế đồ họa cho một studio game tại Đà Nẵng. An cũng vừa rời khỏi công ty sau khi studio quyết định chuyển sang sử dụng công cụ AI tạo ảnh hàng loạt để tối ưu chi phí. Hai đứa tụi mình, hai mảnh ghép vô tình va vào làn sóng dịch chuyển công nghệ của năm 2024, lại ngồi chung một góc hiên nhìn khói sương bảng lảng. An bật cười khi mình kể về cảm giác trống rỗng trong tuần đầu tiên thất nghiệp. Cô mở điện thoại, lướt qua một loạt ứng dụng thông báo đã bị tắt tiếng. An bảo: - "Anh có nhận ra là mấy năm nay tụi mình kết nối với cả thế giới nhanh hơn, nhưng lại khó tìm được một người thật lòng để sẻ chia không? Hồi mới chia tay người cũ, bạn bè xúi em lên mấy trang kết bạn tìm kiếm niềm vui mới. Em cũng tò mò cài thử vài cái áp kết bạn bốn phương, lướt qua hàng trăm hồ sơ được chăm chút bóng bẩy. Nhưng càng quẹt, em càng thấy trống rỗng." Câu nói của An chạm đúng vào suy nghĩ của mình. Thời buổi này, chỉ cần mở app kết bạn quanh đây hay bật tính năng quét định vị của một app tìm quanh đây, màn hình sẽ lập tức gợi ý hàng chục gương mặt cách ta vài trăm mét. Mọi thứ tiện lợi tới mức ai đó có thể hy vọng tìm người yêu có số điện thoại chỉ sau vài lần chạm màn hình. Nhưng rồi đằng sau những dòng tin nhắn tự động, những bức ảnh đại diện đã qua hàng tá lớp filter AI, người ta lại thấy hoang hoang vì sự vội vã. Người ta đến với nhau quá nhanh, đánh giá nhau qua vài dòng bio ngắn ngủn, và cũng sẵn sàng hủy kết đôi chỉ sau một câu nói không vừa ý. Chúng mình có quá nhiều phương thức liên lạc nhưng lại thiếu đi sự kiên nhẫn để lắng nghe một con người bằng xương bằng thịt. 4. Nhặt lại những giá trị nguyên bản Chiều dần buông xuống chân đèo. Màn hình sạc xe báo pin đã đạt mức 80%, nhưng cả hai đều không ai vội vàng rời đi. An lấy trong ba lô ra một chiếc máy ảnh chụp phim cơ học, hướng ống kính về phía rặng thông xa xăm nơi ánh hoàng hôn màu cam cháy đang lặn dần. An bảo rằng chuyến đi này cô học cách sống tối giản hóa mọi nhu cầu: • Không mang theo laptop làm việc, chỉ giữ lại một chiếc điện thoại cơ bản để liên lạc khi cần thiết. • Tập thói quen quan sát cảnh vật bằng mắt thường thay vì giơ máy lên quay clip ngắn để bắt trend mạng xã hội. • Ăn những bữa cơm rau rừng, cá suối mộc mạc và trò chuyện trực tiếp với những người dân bản địa hiền lành. Ngồi nghe An nói, mình chợt nhận ra rằng công nghệ hay AI không hề có lỗi trong việc làm chúng ta xa cách. Lỗi là do chính chúng ta đã quá phụ thuộc vào những thuật toán kết nối ảo mà quên mất rằng tình cảm con người cần thời gian, sự thấu cảm và những rung động chân thật ngoài đời thực để bén rễ. Một cái chạm tay giữa trời lạnh, một ánh mắt thấu hiểu khi kể về những thăng trầm của công việc, hay đơn giản là cùng nhau im lặng ngắm nhìn một vạt sương trôi qua mái hiên – những thứ đó, không một dòng mã lệnh nào có thể giả lập trọn vẹn được. 5. Lời nhắn gửi từ một trạm dừng Trời chập tối, trạm sạc bật lên những ngọn đèn vàng ấm áp. Chúng mình tạm biệt nhau ở ngã rẽ vào thị trấn. Không ai xin trang cá nhân của nhau, cũng chẳng ai mở ứng dụng nào để lưu định vị. An chỉ xé một góc giấy nhỏ từ cuốn sổ tay, nắn nót viết một dãy số rồi gấp lại đưa cho mình: - "Nếu sau này anh có dịp ghé lại Bảo Lộc vào một ngày rảnh rỗi không vướng bận deadline, hãy gọi cho em nhé. Không qua mạng xã hội, chỉ là một cuộc gọi bình thường thôi." Chiếc xe lướt đi êm ru trên con đường đèo phủ đầy hơi lạnh, đèn pha rọi sáng những gốc thông già đứng trầm mặc bên vách đá. Lòng mình lúc ấy bỗng nhẹ bẫng như vừa trút bỏ được tảng đá đè nặng suốt nửa năm qua. Năm 2024 có thể mang đến nhiều xáo trộn, từ những cơn sốt công nghệ đến những âu lo thường nhật về sự nghiệp. Nhưng đôi khi, chính những lúc bị đẩy ra khỏi vùng an toàn quen thuộc lại là cơ hội để chúng ta tìm về với bản ngã đích thực của mình. Còn các bạn trong diễn đàn ZolaChat thì sao? Giữa guồng quay hối hả này, có bao giờ anh em tắt hết thông báo mạng xã hội, bước ra ngoài và bất ngờ tìm thấy một sự đồng điệu chân phương giữa đời thực chưa? Cùng chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!