1. Chuyến xe rời phố thị Chiếc xe điện lăn bánh êm ru qua cầu Sài Gòn khi đồng hồ điểm 11 giờ đêm. Không tiếng gầm rú của động cơ đốt trong, chỉ còn lại tiếng gió rít nhè nhẹ qua khe kính và tiếng nhạc lo-fi phát đều đều từ màn hình trung tâm. Sau đợt tái cơ cấu nhân sự ngành công nghệ đầu năm 2024, mình quyết định trả lại thẻ nhân viên, đóng lại những chuỗi ngày vùi đầu vào các mô hình AI đa phương thức để tự thưởng cho bản thân một chuyến đi vô định về hướng Tây Ninh. 2. Khi thế giới ảo tràn ngập những lời mời gọi vội vã Dừng chân ở một trạm sạc ven quốc lộ, mình mở điện thoại kiểm tra tin nhắn. Mạng xã hội và các diễn đàn bây giờ dường như đã biến đổi quá nhiều. Lướt qua vài hội nhóm kết nối, đập vào mắt không thiếu những dòng quảng cáo tự động, từ những lời rao call video với gái, tìm kiếm những mối quan hệ chớp nhoáng kiểu tim gai qua dem, cho đến những mẩu tin rải rác tìm kiếm sự đồng cảm như tìm bạn les có số điện thoại. Giữa một đại dương thông tin số hóa và thuật toán tối ưu hóa tương tác, con người ta dường như ngày càng khao khát kết nối, nhưng lại chọn những cách gấp gáp và rời rạc nhất. Quán cà phê cóc cạnh trạm sạc vẫn sáng đèn. Chủ quán là một người phụ nữ trạc ba mươi, nét mặt trầm tĩnh mang đậm nét mộc mạc của vùng đất này. Hỏi thăm vài câu trong lúc chờ pin xe đầy 80%, mình mới biết chị là một gái đơn thân, một mình gầy dựng quán nhỏ bên trạm sạc mới mở từ đầu năm. Chị kể bằng giọng nhẹ tênh: "Khách ghé trạm sạc đêm đa phần là người đi xa, có người vừa mất việc, có người vừa chia tay, cũng có người đơn giản là muốn trốn phố thị vài hôm. Họ ngồi đây, không cắm mặt vào điện thoại thì cũng chỉ nhìn xa xăm ra cánh đồng. Đôi khi người ta không cần những giải pháp thông minh, người ta chỉ cần một khoảng lặng." 3. Về lại với những điều chân thật Câu nói của chị làm mình khựng lại. Mấy năm qua, chúng mình chạy đua để huấn luyện những cỗ máy biết hiểu giọng nói, nhận diện hình ảnh và phản hồi cảm xúc hệt như con người. Nhưng trớ trêu thay, chính những người làm công nghệ lại đang dần quên mất cách lắng nghe hơi thở của đời thực. Nhìn chị thoăn thoắt pha ấm trà nóng, nghe tiếng dế kêu rả rích phía sau vườn cao su, mình nhận ra điều mình tìm kiếm bấy lâu không phải là một bước nhảy vọt công nghệ nào cả. Nó chỉ là sự hiện diện trọn vẹn ở hiện tại. • Học cách tắt bớt các thông báo không cần thiết trên thiết bị cá nhân. • Dành thời gian trò chuyện trực tiếp với những người xung quanh thay vì qua màn hình ảo. • Chấp nhận những khoảng lặng và sự chậm rãi như một phần tất yếu của cuộc sống. Lời kết Chiếc xe đã báo sạc xong, màn đêm ngoại ô trong lành và dịu mát. Mình chào người gái tây ninh đôn hậu nơi quán nhỏ ven đường rồi tiếp tục hành trình lên đỉnh Bà Đen đón bình minh. Giữa một năm 2024 đầy biến động và xáo trộn, đôi khi buông bỏ bớt những kết nối ảo lại chính là cách tốt nhất để tìm lại chính mình. Còn anh em ZolaChat, lần cuối cùng mọi người có một cuộc trò chuyện thật sự mà không nhìn vào màn hình là khi nào?