Chào anh em ZolaChat,
Bây giờ là hơn một giờ sáng của một ngày giữa tuần cuối năm 2023. Mình vừa tắt tab ChatGPT sau khi hoàn thành nốt bản báo cáo phân tích số liệu mà đáng lẽ ra ngày xưa phải mất cả ba ngày mới xong. Ngoài khung cửa sổ căn phòng trọ nhỏ ở Bình Thạnh, Sài Gòn đã bắt đầu đón những cơn gió se lạnh hiếm hoi cuối năm, tiếng còi xe ngoài đường thưa thớt dần, chỉ còn lại tiếng quạt gió tản nhiệt laptop rì rào.
Ngồi gập chiếc điện thoại màn hình gập lại cái "tách", mình bỗng thấy một khoảng lặng mênh mông ập đến. Năm 2023 này trôi qua nhanh đến mức rợn ngợp. Người ta nói nhiều về làn sóng trí tuệ nhân tạo, về khủng hoảng kinh tế, về sa thải công nghệ, về những phiên livestream TikTok Shop bán hàng tỷ đồng... Nhưng dường như ít ai nói về sự cô đơn đặc quánh của những người trẻ đang làm việc kiểu hybrid hay remote như tụi mình.
Khi công việc được tối ưu, nhưng khoảng cách giữa người với người lại rộng thêm
Đầu năm nay, công ty mình chuyển hẳn sang chế độ làm việc kết hợp (hybrid working): 2 ngày lên văn phòng, 3 ngày làm ở nhà. Lúc đầu, mình háo hức lắm vì tiết kiệm được bao nhiêu thời gian kẹt xe, xăng xe, sáng có thể ngủ thêm nửa tiếng. Nhưng rồi sau gần một năm, mình nhận ra căn phòng trọ 20 mét vuông này dần biến thành một cái kén khép kín.
Mọi thứ đều trở nên quá tiện lợi:
• Cần ý tưởng viết lách hay sửa đoạn mã hóc búa? Mở AI gõ vài dòng prompt là xong trong 30 giây.
• Đói bụng nửa đêm? Lướt ứng dụng đặt đồ ăn hay dạo TikTok Shop vài phút là đồ ăn vặt được giao tận cửa.
• Cần giao tiếp đồng nghiệp? Nhắn tin qua Slack hay họp Teams vỏn vẹn 15 phút là tắt camera.
Thế nhưng, sự tiện lợi đó vô tình tước đi những câu chuyện phiếm bên máy pha cà phê, những cái vỗ vai hỏi thăm vụn vặt hay những ánh mắt thấu hiểu giữa những giờ tăng ca căng thẳng. Mình làm được nhiều việc hơn, năng suất hơn, nhưng khi đóng màn hình lại, cảm giác trống rỗng cứ chực chờ nuốt chửng lấy tâm trí.
Những đêm lang thang trên thế giới ảo để tìm sự đồng điệu
Có những đêm dài đến mức không ngủ nổi, mình bắt đầu tải đủ thứ ứng dụng về điện thoại. Chắc hẳn không ít anh em ở đây cũng từng như mình: thử vào các trang chat online miễn phí hay mở một app nói chuyện với người lạ chỉ để gõ một câu chào bâng quơ "Hôm nay của bạn thế nào?".
"Tuổi trẻ thời nào có lẽ cũng cô đơn, nhưng người trẻ năm 2023 cô đơn theo một cách rất kỳ lạ: chúng ta kết nối với cả thế giới chỉ qua một cú chạm, nhưng lại chẳng biết phải mở lời thế nào với người ngồi đối diện mình."
Đôi khi lướt mạng xã hội, thấy những dòng tin rao vặt kiểu tìm bạn gái có số điện thoại hay những lời mời mọc vội vã, mình chỉ biết cười trừ. Thời buổi này, người ta nôn nóng muốn có một mối quan hệ thần tốc, muốn có ngay một kết quả tức thì như cách con bot AI trả lời câu hỏi. Nhưng chuyện tình cảm đâu thể lập trình bằng vài dòng code được? Nhu cầu muốn tim ban gai, muốn tìm một bàn tay để nắm, một người để cùng ăn bát hủ tiếu gõ đầu ngõ sau giờ làm là có thật. Nhưng dường như ai cũng giấu mình sau những chiếc avatar lung linh, sợ bị tổn thương, sợ phải mở lòng.
Mình từng cài một vài app trò chuyện thịnh hành năm nay, quẹt qua quẹt lại hàng trăm hồ sơ. Nhưng rồi những đoạn hội thoại cứ chết dần sau vài câu chào hỏi công thức: "Em quê ở đâu?", "Làm nghề gì?", "Dạo này bận không?". Mọi người dường như kiệt sức sau một ngày dài đối mặt với áp lực mưu sinh hậu dịch, không còn đủ năng lượng để kiên nhẫn bóc tách từng lớp tâm tư của một người xa lạ.
Bài học học lại: Học cách thở chậm và trân trọng những gắn kết đời thực
Sau những đêm trằn trọc và lạc lõng ấy, mình nhận ra vấn đề không nằm ở công nghệ, mà nằm ở chính cách mình sử dụng thời gian và năng lượng cảm xúc. Năm 2023 sắp khép lại, nếu cứ tiếp tục để bản thân trôi theo những thuật toán vô tận, mình sẽ tự biến mình thành một cỗ máy đơn độc.
Vài tuần trở lại đây, mình bắt đầu thay đổi từng thói quen nhỏ:
• Tắt thông báo công việc sau 7 giờ tối, dẹp chiếc điện thoại gập sang một bên để xỏ giày chạy bộ một vòng công viên gần nhà.
• Thay vì order cơm hộp qua mạng, mình chịu khó đi chợ dân sinh, nghe tiếng các cô bán rau mặc cả xôn xao, tự tay nấu một bữa cơm nóng hổi dù chỉ ăn một mình.
• Chủ động gọi điện về cho mẹ ở quê, không phải nhắn tin qua loa mà là nghe giọng nói quen thuộc dặn dò ăn uống đúng bữa.
• Hẹn đứa bạn thân thời đại học ra quán cà phê cóc, ngồi hàng giờ không bấm điện thoại, chỉ để nghe nó than thở chuyện công việc bị cắt giảm lương và cùng nhau tìm hướng đi mới cho năm sau.
Thật kỳ lạ, khi mình bớt phụ thuộc vào thế giới ảo, tâm trí mình lại nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Công nghệ hay AI có thể viết hộ mình những bức thư hoàn hảo, gợi ý cho mình những kịch bản bắt chuyện tài tình trên mạng, nhưng sự chân thành, một nụ cười rạng rỡ ngoài đời thực hay một cái siết tay ấm áp thì không có một thuật toán nào có thể thay thế được.
Lời kết cho những người bạn cùng thế hệ
Viết những dòng này trên ZolaChat, mình không mong đưa ra một bài học to tát nào cả. Mình chỉ muốn gửi gắm một lời tâm sự chân thành đến những ai cũng đang trải qua những đêm dài cô đơn của năm 2023, giữa bộn bề lo toan của tuổi 20, 30 đầy chênh vênh.
Nếu bạn cũng đang cảm thấy mệt mỏi sau những ngày dài cắm mặt vào màn hình, hay đang lang thang tìm kiếm một sự kết nối nào đó trên các diễn đàn đêm muộn, hãy nhớ rằng bạn không hề đơn độc. Đừng vội vã, cũng đừng khép chặt lòng mình. Hãy cứ can đảm bước ra ngoài, hít thở bầu không khí của phố xá, và mở lòng với những con người bằng xương bằng thịt xung quanh.
Đêm đã về khuya lắm rồi. Anh em ở đây có ai đang thức trắng đêm chạy deadline hay cũng đang mang trong mình những trăn trở về công việc, chuyện tình cảm như mình không? Cùng để lại vài dòng tâm sự phía dưới nhé, để chúng ta biết rằng giữa một thế giới số ngày càng hối hả, vẫn còn những tâm hồn đồng điệu đang cùng nhau sẻ chia.