Mảnh Vỡ Đêm Trắng: Những Cuộc Chuyện Trò Không Định Trước Giữa Năm 2023

1. Những đêm trắng của một năm đầy biến động Đồng hồ điểm hai giờ sáng một ngày giữa năm 2023. Trên bàn làm việc, chiếc laptop vẫn sáng trưng với hàng chục tab trình duyệt chưa đóng. Một góc màn hình là cửa sổ ChatGPT đang gõ từng dòng phản hồi đều đặn cho một bản kế hoạch dở dang, góc bên kia là chiếc điện thoại gập vừa rung lên vài thông báo đơn hàng từ một phiên livestream TikTok Shop muộn mà mình vừa vô thức bấm mua lúc nửa đêm. Năm 2023 đến với mình, và có lẽ với nhiều anh em ở đây, theo một nhịp điệu rất lạ. Sau những chao đảo của đại dịch, công việc chuyển dần sang mô hình làm việc từ xa kết hợp văn phòng (hybrid work), chúng ta có nhiều thời gian đối diện với bốn bức tường hơn bao giờ hết. Ta thông thạo các câu lệnh prompt AI, xử lý công việc nhanh gấp đôi, nhưng nghịch lý thay, cảm giác trống trải lại nở rộ vào những đêm vắng lặng. Đôi khi, mình chỉ thèm nghe một giọng nói thực sự, một lời chào không được lập trình sẵn bởi bất kỳ thuật toán ngôn ngữ lớn nào. "Giữa một thế giới ngày càng tối ưu hóa bằng trí tuệ nhân tạo, điều con người khát khao nhất rốt cuộc lại là những mảnh vụn cảm xúc không hoàn hảo từ một người lạ." 2. Bản hòa âm của những mảnh đời trên mạng Trong những đêm mất ngủ như thế, mình thường có thói quen kỳ lạ là lang thang vào những góc khuất của không gian mạng. Không phải mạng xã hội tràn ngập hình ảnh bóng bẩy hay các video ngắn gây nghiện, mà là những phòng trò chuyện ngẫu nhiên, những chiếc web gặp người lạ thuở sơ khai còn sót lại, hoặc tải về một vài app chat với người lạ miễn phí để xem ngoài kia có ai cũng đang thức như mình. Thế giới số hóa ban đêm vừa hỗn độn vừa bi hài. Nhấp vào một diễn đàn kết nối địa phương, đập vào mắt mình là vô số dòng trạng thái tìm kiếm đủ mọi nhu cầu kỳ quặc: từ những từ khóa ngô nghê như tìm gái cà mau để trò chuyện cho vơi nỗi nhớ miền Tây sông nước, cho đến những bài đăng có phần tuyệt vọng kiểu tìm u50 có số điện thoại mong tìm người đồng hành tuổi xế chiều để chia sẻ những nhọc nhằn cơm áo gạo tiền. Ban đầu, mình chỉ bật cười vì sự ngây ngô của những mẩu tin ấy. Nhưng ngẫm lại, đằng sau mỗi cú gõ phím tìm kiếm kia là một khoảng trống mênh mông mà không thuật toán nào lấp đầy nổi. Ai cũng đang tìm kiếm một ai đó. Từ người trẻ chênh vênh với làn sóng cắt giảm nhân sự năm 2023, khao khát kết bạn quốc tế để tìm đường làm việc từ xa hay học bổng nước ngoài, cho đến những người đã bước qua nửa đời người vẫn ngơ ngác trước sự đổi thay quá nhanh của thời cuộc. 3. Cuộc hội thoại lúc ba giờ sáng Đêm ấy, sau nhiều lần bấm nút bỏ qua (skip) trước những màn hình tối đen hay những lời gạ gẫm thô thiển, màn hình kết nối của mình dừng lại ở một ô tròn màu xanh. Không hình đại diện, không tên tuổi, chỉ có một dòng chữ xuất hiện: "Bạn có đang nghe tiếng mưa rơi không?" Thế là chúng mình bắt đầu nói chuyện. Hóa ra ở đầu dây bên kia là một cô gái làm nghề thiết kế đồ họa tự do đang ở Đà Lạt. Cô ấy vừa trải qua một đợt khủng hoảng hiện sinh khi những bức vẽ của mình bỗng chốc bị thay thế bởi các công cụ AI tạo sinh đình đám trong năm nay. • Chúng mình không hỏi tên thật của nhau, cũng chẳng xin tài khoản mạng xã hội cá nhân. • Chúng mình nói về sự lạc lõng khi ngồi quán cà phê giữa ban ngày, xung quanh ai cũng cắm mặt vào màn hình phẳng lỳ. • Cô ấy kể về cây cẩm tú cầu trước hiên nhà bị gió quật ngã chiều qua, còn mình kể về cảm giác kỳ quặc khi nhận lời chúc mừng sinh nhật từ một chatbot tự động trước cả người thân. Cuộc trò chuyện kéo dài vỏn vẹn bốn mươi phút. Không có hình ảnh, không có định vị GPS, chỉ có những dòng chữ nhảy múa trên nền đen. Cô ấy kể rằng quê gốc mình ở tận miền cực Nam, từng nghĩ đến việc bỏ phố về quê mở một tiệm may nhỏ ven sông trích, nhưng rồi lại sợ sự cô lập. Mình bỗng nhớ đến dòng tìm kiếm ngây ngô tìm gái cà mau mình vừa đọc được ban nãy. Hóa ra, đằng sau những định kiến hay trò đùa mạng xã hội, người ta sinh ra từ mảnh đất nào cũng mang theo một nỗi niềm cố hương day dứt khi phải bươn chải giữa thị thành. "Đôi khi chúng ta mở app chat với người lạ miễn phí không phải để tìm kiếm một tình yêu lãng mạn viển vông, mà chỉ cần một tấm gương phản chiếu, để biết rằng những tổn thương và nỗi sợ của mình không hề đơn độc." 4. Bình minh lên bên khung cửa sổ Khi vệt sáng đầu ngày bắt đầu nhuộm đỏ góc trời phía Đông, dòng chữ bên kia bỗng hiện lên: "Trời sáng rồi, mình phải đi chuẩn bị bản vẽ cho khách đây. Cảm ơn bạn vì đã lắng nghe nhé." Nút ngắt kết nối bật sáng. Màn hình trở về trạng thái chờ tìm kiếm người tiếp theo. Mình đóng nắp laptop lại, pha một tách cà phê phin đậm đặc theo cách truyền thống nhất có thể. Mùi thơm của hạt cà phê rang xay lan tỏa trong căn phòng nhỏ, kéo mình trở về với thực tại hữu hình. Năm 2023 có thể là năm của những bước nhảy vọt công nghệ, năm mà người ta bàn tán về việc máy móc sẽ thay thế con người viết văn, vẽ tranh hay tâm sự. Nhưng mình tin chắc một điều: chừng nào con người còn biết run rẩy trước một cơn gió lạnh, còn biết thở dài khi nhìn thấy một chiếc lá rơi ngoài ban công, thì chừng đó những chiếc web gặp người lạ hay những nỗ lực kết bạn quốc tế vẫn sẽ tồn tại. Người ta tìm đến nhau không phải vì một câu trả lời chính xác như của AI, mà để tìm kiếm sự đồng điệu trong chính những hoang mang của kiếp người. Không biết trong cộng đồng ZolaChat của mình, có anh em nào từng trải qua những đêm trắng chuyện trò cùng một người xa lạ như thế chưa? Cảm xúc lúc đó của các bạn thế nào, hãy cùng để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé!