Có những đêm tĩnh mịch giữa Sài Gòn, khi deadline vừa khép lại... Đồng hồ điểm hơn 11 giờ đêm. Căn phòng trọ nhỏ chỉ còn ánh sáng hắt ra từ màn hình laptop và chiếc điện thoại gập vừa gập lại một nửa đặt trên bàn làm việc. Một ngày làm việc từ xa kết thúc, xung quanh mình chỉ còn lại tiếng quạt gió laptop rì rào và tiếng còi xe thi thoảng vọng lại từ đại lộ xa xa. Năm 2023 này, nhịp sống dường như bị cuốn đi nhanh hơn bất kỳ năm nào trước đó. Mọi thứ xung quanh chúng ta thay đổi chóng mặt: từ làn sóng ChatGPT làm đảo lộn thói quen gõ phím đến những buổi trưa lướt TikTok Shop rồi vô thức chốt vài món đồ không thực sự cần thiết, hay sự trở lại của những cuộc họp hybrid nửa thực nửa ảo. Nhấp một ngụm trà hoa cúc còn ấm, tự nhiên mình thấy một khoảng trống vô hình len lỏi trong lòng. Tuổi trẻ của chúng mình ở năm 2023 sao mà nhiều trăn trở đến thế. Áp lực vô hình của người trẻ thời chuyển giao công nghệ Chưa bao giờ mình cảm nhận rõ áp lực nâng cấp bản thân như lúc này. Đi đâu, mở mạng xã hội nào lên cũng thấy người ta bàn tán về AI, về việc công việc lập trình, content, marketing có thể bị thay thế chỉ sau vài câu lệnh prompt. Những buổi sáng mở máy tính làm việc, vừa nhận việc từ sếp vừa mở một tab AI để hỗ trợ tra cứu dữ liệu, mình vừa thấy nó tiện lợi kỳ diệu, lại vừa dấy lên nỗi âu lo mơ hồ: Liệu vài năm nữa, giá trị độc bản của bàn tay và khối óc con người sẽ nằm ở đâu? Chưa kể đến những áp lực kinh tế hậu đại dịch. Những người bạn đồng trang lứa xung quanh mình, đứa thì loay hoay tìm việc mới sau làn sóng cắt giảm nhân sự, đứa lại gồng gánh trả nợ thẻ tín dụng hay gửi tiền về quê đỡ đần gia đình. Có những lúc ngồi cafe cuối tuần, nhìn chúng bạn cười nói nhưng trong ánh mắt ai cũng phảng phất nỗi âu lo về tương lai, về giấc mơ mua nhà ngày càng xa vời, hay đơn giản chỉ là làm sao để giữ được vị trí của mình ở công ty trong mùa biến động này. Ký ức về những góc kết nối xưa và sự cô đơn giữa triệu kết nối Ngồi thừ người một lúc, mình bất giác nhớ lại hơn chục năm về trước, cái thời mà công nghệ còn thô sơ trên những chiếc điện thoại Nokia phím bấm gồ ghề. Hồi đó, làm gì có mạng xã hội hiển thị từng giây từng phút trạng thái hoạt động như bây giờ. Vậy mà con người ta lại kiên nhẫn và chân thành với nhau đến lạ. Thế hệ 8x, 9x đời đầu chắc hẳn không thể nào quên những chiều tan học, chui vào góc quán net hoặc bấm trộm GPRS dưới ngăn bàn để vào các trang wap chat kết bạn bốn phương. Hồi ấy, những cái tên như gaubong waplux hay diễn đàn gaubongus từng là cả một chân trời kỳ diệu đối với tụi mình. Ở đó, những phòng trò chuyện của gaubongchat luôn rôm rả tiếng cười, từ việc chia sẻ một bài hát yêu thích định dạng .amr đến tâm sự những buồn vui không biết tỏ cùng ai. Thời đó, nhu cầu giãi bày bản thân mãnh liệt và bình dị lắm. Dù bạn là ai, làm gì, ở đâu, chỉ cần bước vào những trang wap chat gay hay các phòng trò chuyện giới tính để tìm người đồng đi cảm, hay đơn giản chỉ là muốn chát với người lạ qua đêm trắng, thì mọi ranh giới đều tan biến. Ta chẳng cần biết mặt nhau, chẳng có avatar trau chuốt bằng filter lung linh, chỉ có từng dòng chữ xộc xệch hiện lên chậm rãi trên màn hình đơn sắc nhưng chan chứa tấm lòng. Người lạ ở đầu dây bên kia lắng nghe ta kể chuyện bố mẹ mắng, chuyện bài thi trượt, hay chuyện thầm thương trộm nhớ một ai đó mà không một lời phán xét. "Ngày xưa, mạng chậm, chữ load từng dòng, nhưng tình cảm người với người lại sâu và lắng đọng. Bây giờ cáp quang vùn vụt, AI trả lời tức thì trong tích tắc, nhưng tìm một người để ngồi nghe mình thở dài lại khó khăn biết mấy." Tìm lại điểm tựa bình yên bên gia đình và chính mình Nhìn lại năm 2023, sau những xô bồ ngoài xã hội, mình nhận ra điểm tựa duy nhất giúp ta không bị quật ngã chính là gia đình và sự bình thản bên trong tâm hồn. Cuối tuần trước, mình quyết định tắt hết thông báo công việc, bắt chuyến xe sớm về thăm nhà ở ngoại ô. Bước chân vào ngõ, ngửi thấy mùi khói rơm rạ thoang thoảng và mùi cá kho tộ quen thuộc mẹ nấu, bao nhiêu áp lực số liệu, KPI hay nỗi sợ bị tụt hậu dường như tan biến sau cánh cổng. Bố ngồi bên hiên nhà nhấp chén trà, hỏi bâng quơ: "Dạo này công việc thế nào con, thấy gầy đi đấy, tối đừng thức khuya bấm máy tính nữa." Bố mẹ chẳng hiểu AI là gì, cũng không biết thị trường đang biến động ra sao, nhưng tình yêu thương vô điều kiện của gia đình chính là dòng nước mát xoa dịu những vết xước trong lòng người trẻ. Để không bị lạc lõng giữa thời đại số hóa chóng mặt này, mình tự đặt ra cho bản thân vài nguyên tắc nhỏ và muốn chia sẻ cùng anh em diễn đàn ZolaChat: • Dành ra ít nhất 30 phút mỗi ngày ngắt kết nối hoàn toàn: Không điện thoại, không laptop, không mạng xã hội, chỉ để đọc một trang sách giấy hoặc ngồi tĩnh tâm. • Trân trọng những cuộc gặp gỡ trực tiếp: Thay vì nhắn tin thả icon qua lại hàng tuần, hãy hẹn bạn bè ra một góc quán quen, nhìn vào mắt nhau và hỏi han chân thật. • Học cách chấp nhận sự bất định: Công nghệ có phát triển nhanh đến đâu, cuộc sống có biến động thế nào thì việc chăm sóc sức khỏe thể chất và nuôi dưỡng lòng trắc ẩn vẫn là điều cốt lõi giúp ta đứng vững. • Tìm cho mình một không gian sẻ chia lành mạnh: Như chính ngôi nhà chung này, nơi chúng ta có thể trải lòng ẩn danh mà ấm áp như những ngày xưa cũ. Đêm đã về khuya, tách trà cúc cũng đã cạn đáy. Mình viết những dòng này không phải để hoài niệm về quá khứ rồi chối bỏ hiện tại, mà muốn tự nhắc nhở bản thân rằng: Dù công nghệ có tiến xa đến đâu, hãy luôn giữ cho trái tim mình một góc ấm áp, mộc mạc và chân thành nhất. Còn các bạn ở ZolaChat thì sao? Giữa những bộn bề của năm 2023 này, điều gì đang khiến bạn trăn trở nhất và bạn làm cách nào để tìm lại sự an yên cho riêng mình? Hãy cùng để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé!