Chào anh em ZolaChat, đặc biệt là những bạn đồng trang lứa thuộc thế hệ 8x đời cuối và 9x đời đầu đang cùng mình bước qua năm 2024 đầy hối hả.
Cuối tuần rồi, nhân chuyến về thăm nhà ở quê để tạm 'chữa lành' sau chuỗi ngày chạy đua với làn sóng tái cơ cấu nhân sự công nghệ, mình tình cờ dọn lại căn gác xép cũ. Giữa những thùng carton bám bụi, mình tìm thấy một 'kho báu': chiếc hộp bánh quy Đan Mạch gỉ sét, bên trong chứa cuốn sổ lưu bút tuổi học trò bằng mực tím cánh sen và mấy cuốn băng cassette Maxell nhăn nhúm một góc ruy-băng.
Cầm cuốn sổ trên tay, tự dưng bao nhiêu ký ức những năm 2024 ùa về, khiến mình bất giác ngẩn ngơ. Năm 2024 rồi, khi AI có thể làm thơ, tạo ảnh chân dung lung linh chỉ sau vài giây, thì sự vụng về, chân thật của những dòng chữ nắn nót ngày xưa bỗng trở nên vô giá đến lạ kỳ.
Cuốn sổ lưu bút chuyền tay: 'Profile' đời đầu không cần thuật toán
Thời tụi mình đi học, khái niệm 'mạng xã hội' là một điều gì đó xa xỉ lắm. Làm gì đã có internet phổ cập hay smartphone bỏ túi. Mỗi mùa bế giảng, phương tiện kết nối duy nhất để giữ liên lạc với bạn bè là cuốn sổ lưu bút học trò.
Đó là những trang giấy kẻ ngang được trang trí thủ công bằng đủ loại bút bi nhiều màu, viền hoa lá cành uốn lượn, dán kèm vài tấm ảnh thẻ 3x4 ngố tàu chụp ở tiệm ảnh gần cổng trường. Những câu hỏi mẫu mà hầu như cuốn sổ nào cũng có:
• Họ và tên, biệt danh ở nhà, ngày 'oe oe' cất tiếng khóc chào đời.
• Màu sắc bạn yêu thích nhất? Món ăn 'khoái khẩu'?
• Phương châm sống / Câu danh ngôn tâm đắc?
• Mẫu bạn trai / bạn gái lý tưởng trong tương lai?
• Lời nhắn nhủ chân thành nhất dành cho chủ nhân cuốn sổ...
Nhìn lại các ứng dụng hẹn hò hiện nay, chúng ta có những chiếc profile được trau chuốt tỉ mỉ từ góc chụp, bộ lọc màu cho đến những dòng bio ngắn ngủi được tối ưu hóa. Người ta lướt qua nhau chỉ mất 2-3 giây để quyết định quẹt trái hay quẹt phải. Nhưng ngày xưa, khi chuyền tay nhau cuốn sổ lưu bút, chúng mình trân trọng từng trang viết. Đọc từng câu trả lời ngây ngô để hiểu tính cách một người, hồi hộp lật đến trang cuối xem người mình thầm thích có viết điều gì ẩn ý sau câu chúc 'Chúc bạn luôn học giỏi và mãi nhớ về tớ' hay không.
"Ngày ấy, kết nối bạn bè không dựa vào vị trí định vị hay thuật toán gợi ý sở thích, mà dựa vào sự nhẫn nại ngồi hàng giờ dưới ánh đèn bàn để nắn nót từng nét chữ gửi cho nhau."
Những cuốn băng cassette tự thu và thông điệp radio giấu tên
Bên cạnh cuốn sổ lưu bút, mình còn tìm thấy cuộn băng cassette tự thu các ca khúc từ chương trình Quà tặng âm nhạc trên sóng FM. Anh em 8x, 9x chắc chắn không thể nào quên cảm giác này:
Canh đúng 10 giờ đêm, mở chiếc đài cassette con sâu của bố, ngón tay đặt sẵn lên hai nút 'Play' và 'Record'. Chỉ cần giai điệu quen thuộc của bài hát vang lên là bấm cạch một cái thật nhanh, nín thở cầu nguyện cho MC không nói đè lên đoạn gián tấu của bài hát. Băng hết chỗ thì lấy mẩu băng dính dán đè lên hai lỗ khuyết ở mép trên để thu tiếp.
Đó cũng là thời của những lá thư tay gửi về đài phát thanh. Khi một ai đó muốn tìm người tâm sự, người ta viết thư gửi chương trình 'Quick & Snow Show' hay 'Làn Sóng Xanh'. Lời nhắn gửi ngắn ngủi kiểu: 'Một bạn nam lớp 11A gửi đến bạn nữ có chiếc kẹp tóc màu xanh ngồi bàn ba dãy giữa... mong bạn sẽ thích giai điệu của bài hát này'. Cả lớp ngồi nghe radio, tim đập thình thịch, vừa tò mò vừa rung động thay cho người trong cuộc.
Giờ đây, nếu cảm thấy trống trải sau một ngày làm việc dài, mở điện thoại ra là có vô số các app kiếm người yêu sẵn sàng kết nối trong chớp mắt. Nhưng nghịch lý là, giữa hàng trăm thông báo tin nhắn và hàng loạt ứng dụng kết nối bạn bè hiện đại, cảm giác rung động xốn xang đến nghẹt thở như khi nghe bài hát mình thích vang lên trên sóng phát thanh dường như đã biến mất.
Giá trị của sự chờ đợi giữa thời đại kết nối tức thì
Tại sao giữa năm 2024 hiện đại, nhiều anh em chúng mình lại thèm cảm giác hoài niệm đến thế?
Có lẽ bởi vì chúng ta đang sống trong một thời kỳ mà mọi thứ đều diễn ra quá nhanh. Xe điện lướt êm ru trên đường phố, mạng cáp quang đưa dữ liệu đi vòng quanh thế giới trong một tích tắc, và các tiện ích số cho phép bật các ứng dụng kết bạn quanh đây để quét những người ở bán kính vài trăm mét. Mọi liên kết đều dễ dàng có được, và cũng vì thế mà chúng trở nên dễ dàng bị lãng quên.
Tình bạn và tình yêu của thời học trò 8x 9x đẹp bởi vì nó có độ trễ:
• Đó là sự chờ đợi cả tuần trời để nhận lại cuốn sổ lưu bút chuyền tay nhau trong lớp.
• Đó là cảm giác đứng nép sau gốc cây phượng, giả vờ mượn cuốn tập để kẹp vào đó một lá thư tay gấp hình trái tim.
• Đó là sự kiên nhẫn nghe đi nghe lại một cuộn băng nhão tiếng chỉ vì ở cuối đoạn băng có tiếng cười của người bạn thân.
Chính sự chờ đợi và công sức bỏ ra đã biến những kỷ vật mộc mạc ấy thành một phần linh hồn của chúng ta. Dù thời gian có trôi đi, công nghệ có biến đổi thế giới mạnh mẽ đến nhường nào, thì những rung cảm chân phương ấy vẫn là điểm tựa cảm xúc dịu dàng nhất mỗi khi lòng mình cảm thấy chông chênh.
Lời kết
Gấp lại cuốn sổ lưu bút đã ố vàng theo năm tháng, mình cẩn thận cất lại vào chiếc hộp sắt rồi đặt lên kệ sách. Mình không phủ nhận những tiện ích tuyệt vời của công nghệ năm 2024 mang lại cho cuộc sống, nhưng đôi khi, việc cho phép bản thân sống chậm lại một nhịp, viết một tin nhắn dài có tâm hoặc hẹn một người bạn cũ ra quán cóc vỉa hè uống ly trà đá, lại quý giá hơn cả ngàn lượt 'thả tim' trên mạng ảo.
Anh em 8x, 9x ở ZolaChat còn giữ cuốn sổ lưu bút hay kỷ vật học trò nào không? Kỷ niệm kết bạn đáng nhớ nhất thời chưa có smartphone của các bạn là gì? Cùng chia sẻ lại dưới phần bình luận để chúng mình cùng ôn lại một thời thanh xuân rực rỡ nhé!
