Gió cao nguyên những ngày giữa năm 2024 thổi qua khung cửa kính xe mang theo mùi nhựa thông ngai ngái và hơi ẩm lành lạnh của đất bazan sau cơn mưa rào. Chiếc xe điện của mình êm ái trườn qua những khúc cua uốn lượn ven đèo Bảo Lộc, bảng điều khiển trung tâm khẽ nhấp nháy báo dung lượng pin còn hơn hai mươi phần trăm, vừa vặn để tấp vào một trạm sạc xanh nép mình bên sườn đồi.
Mình bước xuống xe, vươn vai hít một hơi thật sâu. Không còn tiếng còi xe inh ỏi của ngã tư Hàng Xanh, không còn những thông báo Slack dồn dập sau đợt tái cơ cấu cắt giảm nhân sự vừa quét qua công ty công nghệ nơi mình gắn bó gần sáu năm. Giữa năm 2024, khi làn sóng AI đa phương thức ùa vào từng ngõ ngách, người ta nói nhiều về tốc độ, về sự thay thế, về việc máy móc có thể tạo ra một bức tranh lung linh hay một đoạn văn mượt mà chỉ trong vài giây gõ phím. Nhưng có những vết nứt trong lồng ngực thì chẳng thuật toán nào chắp vá nổi.
Khoảng lặng bên trụ sạc và ký ức WAP một thời
Cắm vòi sạc vào thân xe, màn hình điện tử hiện lên dòng chữ xanh dịu báo hiệu thời gian chờ khoảng bốn mươi lăm phút. Quán cà phê nhỏ cạnh trạm sạc chỉ có vài bộ bàn ghế gỗ mộc, nhìn thẳng ra thung lũng bảng lảng sương mù. Mình mở chiếc ba lô sờn góc, rút ra cuốn sổ tay cũ kỹ thay vì chiếc máy tính bảng quen thuộc.
Trong cuốn sổ ấy, kẹp giữa những trang giấy ố vàng là một tờ danh thiếp viết tay từ thời sinh viên, thời mà internet còn đong đếm từng kilobyte qua sóng GPRS chập chờn. Mình bất giác mỉm cười khi nhìn thấy những dòng địa chỉ web và biệt danh xa xưa: những ngày lang thang trên gaubong wap, những tối thức canh màn hình điện thoại màn hình đơn sắc để vào phòng gaubongchat chuyện trò cùng người lạ. Ngày ấy, thế hệ bọn mình trao nhau từng con chữ mộc mạc, lưu lại địa chỉ của gaubong com hay tìm tòi những giao diện lạ trên gaubong waplux. Thậm chí, một người bạn thơ văn cũ từng đặt cho mình cái bút danh vu vơ gợi nhắc diễn đàn chim bướm us thuở trước – nơi những người trẻ vụng về gom góp từng mẩu thơ tình chưa dám gửi.
"Thời gian có thể số hóa mọi phương thức liên lạc, nhưng cảm giác hồi hộp chờ một dòng tin nhắn hiện lên trên phím bấm cơ học thì công nghệ hiện đại đến mấy cũng không thể tái lập lại nguyên vẹn."
Ngày xưa ấy, chúng ta đâu có AI trò chuyện bằng giọng nói ấm áp như người thật, cũng chẳng có những bức ảnh độ phân giải cực cao để ngắm nhìn thế giới từ xa. Nhưng mỗi câu chào “bạn có khỏe không?” gửi đi qua nền WAP thuở ấy lại chở nặng tấm chân tình, không hề có sự trợ giúp của những câu lệnh gợi ý tự động.
Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa màn sương
“Anh cũng đang chờ sạc xe à?”
Tiếng nói trong trẻo cất lên kéo mình ra khỏi dòng hồi tưởng. Một cô gái trạc ba mươi, khoác chiếc áo len mỏng màu be, tay cầm ly trà atiso bốc khói nghi ngút đang đứng bên bàn đối diện. Chiếc xe điện nhỏ gọn của cô đỗ ngay cạnh xe mình, biển số phố thị.
• Chúng mình bắt đầu câu chuyện từ những điều rất đỗi bình thường: hành trình đi tìm khoảng lặng sau những tháng ngày quay cuồng vì công việc.
• Cô kể về dự án thiết kế bị thu hẹp quy mô đột ngột vào đầu năm 2024, khi khách hàng chuyển sang thử nghiệm các công cụ tạo sinh tự động.
• Mình chia sẻ về cảm giác hụt hẫng khi rời khỏi văn phòng, nơi mình từng tin là bến đỗ an toàn suốt thời thanh xuân.
Chúng mình bật cười khi nhận ra cả hai đều chọn cùng một lộ trình: thuê một căn homestay không sóng Wi-Fi mạnh, mang theo rất ít đồ đạc để tập sống tối giản và cho bản thân một kỳ nghỉ “chữa lành” đúng nghĩa. Giữa không gian tĩnh lặng chỉ có tiếng chim hót sau vườn cà phê, những câu chuyện về sự nghiệp, về nỗi sợ bị bỏ lại phía sau dần trở nên nhẹ bẫng.
Cô gái nhìn vào trang sổ tay của mình, ánh mắt chợt sáng lên khi thấy những dòng chữ nắn nót. Cô bảo, lâu lắm rồi mới thấy một người đàn ông ngồi viết tay giữa thời buổi ai cũng có thể bảo AI tóm tắt hay hành văn hộ. Sự vụng về của nét mực lem đôi khi lại là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy chúng ta đang sống, đang cảm nhận chứ không phải chỉ xử lý dữ liệu như một cỗ máy vô hồn.
Học cách nạp lại năng lượng cho tâm hồn
Chiếc điện thoại rung lên báo hiệu pin xe đã đầy tám mươi phần trăm. Nhưng kỳ lạ thay, mình chẳng còn cảm giác vội vã muốn đạp ga để nhanh chóng tới đích như những chuyến đi công tác trước đây. Nhìn làn sương mù đang từ từ tan ra dưới vệt nắng chiều rọi xuống thung lũng, mình hiểu rằng:
"Đôi khi cuộc đời bắt chúng ta dừng lại không phải để trừng phạt, mà là để cắm vòi sạc vào những khoảng trống rỗng bấy lâu nay ta đã bỏ quên."
Làn sóng chuyển dịch của thời cuộc năm 2024 có thể mang đi một vị trí làm việc, có thể thay đổi cách xã hội vận hành, nhưng không thể tước đi năng lực yêu thương và sự rung cảm nguyên bản của con người. Giống như việc xe điện cần những trạm dừng bên đèo để đi tiếp chặng đường dài, trái tim mỗi người cũng cần những ngày chậm lại để tự tái thiết chính mình.
Chúng mình chào tạm biệt nhau ở ngã ba rẽ vào thị trấn. Không ai xin số tài khoản mạng xã hội hào nhoáng, chỉ trao nhau một cái vẫy tay nhẹ và lời chúc vạn dặm bình an. Có những cuộc gặp gỡ trong đời ngắn ngủi như một lượt sạc pin ven đường, nhưng hơi ấm của nó thì đủ sức sưởi ấm cả một mùa đông dài phía trước.
Các bạn trên ZolaChat thân mến, giữa những biến động không ngừng của năm 2024, đã bao lâu rồi anh em chưa cho phép mình dừng lại để "nạp đầy pin" cho tâm hồn? Hãy chia sẻ cùng mình dưới phần bình luận nhé!