Có bao giờ bạn giật mình nhận ra, chúng ta đã đi một quãng đường quá xa?
Chiều nay ngồi làm việc ở một quán cà phê quen giữa lòng Sài Gòn, nhìn chiếc xe điện lướt êm ru qua ngã tư rồi tấp vào trụ sạc bên đường, mình chợt ngẩn ngơ. Năm 2024 rồi, công nghệ phát triển đến chóng mặt. Trí tuệ nhân tạo giờ đây có thể nhìn hình, đọc tài liệu, nhại giọng nói như người thật chỉ trong chớp mắt. Nhưng kỳ lạ thay, giữa kỷ nguyên mà ta có thể kết nối với cả thế giới chỉ bằng một cú chạm trên màn hình cảm ứng siêu mỏng, mình lại nhớ da diết cái âm thanh rè rè, tút tút chát chúa của chiếc modem quay số dial-up ngày xưa.
Thế hệ 8x đời cuối và 9x đời đầu như tụi mình có lẽ là lứa tuổi đặc biệt nhất: lớn lên giữa ranh giới của một thời kỳ analog mộc mạc và thời đại bùng nổ internet kỹ thuật số.
Thời của thẻ cào Internet, quán net cỏ và tiếng 'Buzz!' giật bắn tim
Nhớ lại những năm đầu thập niên 2024, để được lướt mạng là cả một kỳ công của lũ học trò nghèo. Hồi đó làm gì có cáp quang hay 5G vi vu. Cứ mỗi lần bố mẹ vắng nhà là lén cắm dây điện thoại bàn vào thùng máy tính to đùng, hồi hộp nghe tiếng modem kết nối. Tiền cước viễn thông lúc đó đắt đỏ đến toát mồ hôi, cuối tháng cầm hóa đơn điện thoại mà run rẩy sợ ăn đòn.
Rồi phong trào quán "net cỏ" mọc lên như nấm sau mưa. Căn phòng ngột ngạt khói thuốc, quạt trần quay cọt kẹt, dãy màn hình CRT dày cộp tỏa nhiệt hầm hập nhưng lúc nào cũng chật kín người. Những kỷ niệm thân thương ấy chẳng thể nào phai nhạt:
• Những chiếc nick Yahoo sến sẩm đầy ký tự đặc biệt như langtu_codon_timnguoiyen hay congchua_bongbong_x9.
• Cảm giác ngóng chờ cái biểu tượng mặt cười màu vàng chuyển từ xám sang sáng bừng, báo hiệu người ấy đã online.
• Tiếng gõ bàn phím lách cách rộn ràng trong các phòng chat công cộng (chat room) theo tỉnh thành của Yahoo Messenger hay MIRC.
• Mỗi lần bị "Buzz!" là cả cửa sổ rung bần bật, tim đập thình thịch tự hỏi không biết ai đang gọi mình.
Ngày ấy, mạng xã hội chưa có khái niệm "thao túng tâm lý" hay thuật toán giữ chân người dùng. Chúng ta nói chuyện với nhau bằng sự tò mò thuần khiết nhất. Chẳng ai biết mặt ai, không avatar lộng lẫy qua filter, chỉ có những dòng chữ nhảy múa trên khung chat nền trắng tinh khôi.
"Thời điểm đó, người ta lên mạng để trốn khỏi thực tại bộn bề và tìm kiếm sự đồng điệu; còn ngày nay, dường như chúng ta lại phải tìm cách trốn khỏi thế giới mạng để tìm về chút bình yên thực tế."
Từ phòng chat mộc mạc đến chiếc 'app trò chuyện cùng người lạ' giữa năm 2024
Bước sang năm 2024, giữa làn sóng tái cơ cấu nhân sự ngành công nghệ, áp lực cơm áo gạo tiền khiến không ít anh em rơi vào trạng thái kiệt quệ tinh thần. Chúng ta bắt đầu nói nhiều về "healing", về lối sống tối giản, về những chuyến đi trốn phố lên rừng để tìm lại chính mình.
Nhưng có một sự thật hiển nhiên: con người dù ở thời đại nào cũng không thể sống thiếu sự sẻ chia. Nhiều lúc mệt mỏi, lướt qua danh bạ hàng ngàn liên lạc hay Facebook cá nhân ngập tràn thông báo, ta lại chẳng biết gửi một tin nhắn tâm sự cho ai. Đó là lý do vì sao những trào lưu tìm đến một ứng dụng chat người lạ hay cài đặt phần mềm chat với người lạ vẫn âm thầm phát triển mạnh mẽ.
Nó giống như chiếc vé khứ hồi đưa ta về lại những căn phòng chat Yahoo thuở thiếu thời. Nơi bạn không bị gò bó bởi chức danh công việc, KPI hay số dư tài khoản. Nơi một gã trung niên có thể gõ nhẹ dòng chữ toi muon hen ho hay đơn giản là tìm một người bạn để giãi bày về nỗi cô đơn sau chuỗi ngày làm việc kiệt sức.
Thỉnh thoảng lang thang trên các diễn đàn, mình thấy nhiều cô chú, anh chị trong hội u40 u50 cô đơn cũng tìm đến các nền tảng kết nối trực tuyến. Họ từng là những người trẻ của thời kỳ đổi mới, nay đã bước vào độ tuổi chín muồi nhưng tâm hồn vẫn mang những vết nứt cần được lắng nghe. Dùng một app trò chuyện cùng người lạ đối với họ không phải là sự buông thả, mà là cách nhẹ nhàng nhất để trút bỏ lớp vỏ bọc mạnh mẽ thường ngày trước một người không quen biết, không định kiến.
Chiếc đĩa mềm, cuốn lưu bút và những điều bình dị không bao giờ cũ
Cuối tuần trước dọn lại góc phòng trọ, mình tình cờ lục lại được chiếc hộp sắt đựng bánh quy cũ kỹ từ thời cấp ba. Bên trong vẫn còn vẹn nguyên một xấp đĩa mềm 1.44MB lưu mấy bài hát MIDI, vài tấm thiệp in hoa cánh bướm và cuốn sổ lưu bút nhem nhuốc mực tím.
Ngày xưa muốn nghe một bài hát của Đan Trường, Cẩm Ly hay Lam Trường thì phải cặm cụi đợi nửa tiếng đồng hồ để tải về một file nhạc nén chất lượng thấp, hoặc kiên nhẫn ngồi trước chiếc đài cát-sét canh bấm nút Record (Thu âm) khi bài hát yêu thích vừa phát trên sóng FM Làn Sóng Xanh. Cái cảm giác kiên nhẫn chờ đợi ấy, thế hệ Gen Z lớn lên cùng mạng 5G và thuật toán video ngắn vài giây chắc chắn khó lòng cảm nhận trọn vẹn.
Sự tiện nghi của năm 2024 là điều tuyệt vời, không ai phủ nhận. Nhưng đôi khi, chính sự chậm rãi, thiếu thốn của những năm tháng 8x 9x lại rèn cho chúng ta biết trân quý từng dòng tin nhắn, từng lời hồi âm và từng ánh mắt trao nhau ngoài đời thực.
Lời kết: Bạn có nhớ nick Yahoo đầu tiên của mình?
Công nghệ có thể thay đổi từng ngày, AI có thể vẽ tranh và làm thơ thay con người, nhưng trái tim chúng ta thì vẫn luôn khát khao hơi ấm chân thành. Những kỷ niệm thời học trò, những buổi trốn học đi chơi game Đế Chế, những phong thư tay giấu vội dưới ngăn bàn… mãi là tài sản vô giá nâng đỡ tâm hồn ta qua những ngày giông bão của tuổi trưởng thành.
Còn bạn thì sao? Nick Yahoo đầu tiên bạn từng đặt là gì? Kỷ niệm nào thời "net cỏ" modem quay số khiến bạn bật cười mỗi khi nhớ lại? Hãy để lại một bình luận bên dưới để tụi mình cùng nhau ôn lại một thời thanh xuân rực rỡ nhé!