Một đêm tháng 11 năm 2023, khi màn hình laptop vẫn sáng đèn...
Đồng hồ điểm 1 giờ sáng. Sau khi gập chiếc laptop làm việc từ xa lại, mình tự pha một tách trà hoa cúc nóng, ngồi bên khung cửa sổ nhìn xuống đường phố Hà Nội đã thưa thớt người qua lại. Năm 2023 này dường như trôi qua nhanh đến nghẹt thở. Có lẽ với nhiều anh em trong diễn đàn ZolaChat, đây là một năm đầy ắp những biến động, nơi ranh giới giữa guồng quay số hóa và đời sống thật trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Từ đầu năm đến giờ, đi đâu cũng nghe nhắc đến trí tuệ nhân tạo. AI tạo sinh, ChatGPT bùng nổ len lỏi vào từng file báo cáo, từng dòng email công việc. Rồi thì xu hướng làm việc hybrid, ngồi nhà nhiều hơn đến công ty, tiết kiệm được thời gian kẹt xe nhưng đổi lại là những chuỗi ngày thui thủi một mình giữa bốn bức tường. Kinh tế sau đại dịch vẫn đang gập ghềnh từng bước phục hồi; làn sóng cắt giảm nhân sự ở các công ty lớn nhỏ khiến bất cứ ai trong độ tuổi 20-30 cũng mang một nỗi âu lo thường trực về tương lai.
"Giữa thời đại mà ta có thể nói chuyện với máy móc cả ngày mà không chán, tại sao việc tìm một người thực sự hiểu mình lại khó khăn đến thế?"
Đó là câu hỏi mà một cậu em thân thiết đã nhắn cho mình tuần trước, sau một ngày dài mệt mỏi vì áp lực doanh số và chuyện tình cảm đổ vỡ. Câu hỏi ấy cứ quanh quẩn trong đầu mình mãi cho đến đêm nay.
Bẫy cô đơn trên những ngón tay lướt vội
Có một nghịch lý buồn cười của thế hệ chúng mình năm 2023: công nghệ kết nối càng hiện đại, con người lại càng dễ cảm thấy lạc lõng.
Tan làm về nhà, sau vài tiếng đồng hồ bị cuốn vào những phiên livestream bán hàng không hồi kết trên TikTok Shop để mua những thứ đồ đôi khi chẳng dùng tới, nhiều bạn trẻ lại rơi vào khoảng trống mênh mông. Để khỏa lấp, người ta tìm đến màn hình điện thoại, tải đủ loại ứng dụng kết bạn làm quen với hy vọng bắt gặp một tần số đồng điệu.
Mình từng ngồi cà phê với đám bạn thân, nghe chúng nó trêu nhau về chuyện hẹn hò thời nay:
• Có đứa cài hết ứng dụng này đến ứng dụng khác, bật tính năng app hẹn hò tìm quanh đây với bán kính chỉ 2-3 cây số để tìm người đi ăn tối cùng, nhưng nói chuyện được ba câu là cuộc hội thoại rơi vào ngõ cụt.
• Mấy cậu em mới ra trường, đời sống tài chính còn chông chênh, hay đùa nhau tìm kiếm mấy từ khóa kỳ lạ như app hẹn hò máy bay hay mong muốn tìm chị gái lớn tuổi với hy vọng tìm kiếm một người từng trải, một điểm tựa vừa thấu hiểu cảm xúc vừa vững vàng hơn trước sóng gió cuộc sống.
• Còn đa phần, hành trình kiem nguoi yeu ngoài đời thực bỗng trở thành một bài toán nan giải, khi ai cũng dè chừng, sợ tổn thương, và quá quen với việc "quẹt trái, quẹt phải" như lướt qua một món hàng mã số.
Nhưng đằng sau những câu chuyện đùa vui hay những thuật ngữ tìm kiếm có phần thực dụng ấy, mình hiểu sâu thẳm trong lòng mỗi người đều là một nhu cầu rất căn bản: được lắng nghe và được thấu hiểu một cách trọn vẹn.
Những trăn trở đời thường của người trẻ năm nay
Nếu có ai hỏi mình năm 2023 có gì đáng nhớ nhất trong cuốn nhật ký cá nhân, mình sẽ không chọn những bước tiến công nghệ hay sự bùng nổ của mạng xã hội. Mình nhớ nhất những buổi chiều ngồi nghe bố mẹ ở quê gọi điện lên, hỏi han tình hình việc làm có ổn không, công ty có nợ lương không. Mình nhớ những lần nhìn bạn bè đồng trang lứa chật vật cân bằng giữa khoản tiền trọ, tiền sinh hoạt đắt đỏ và những ước mơ tuổi trẻ đang tạm thời phải gác lại.
Tuổi trẻ của chúng ta năm nay mang vác nhiều thứ quá:
• Áp lực giữ được việc làm giữa bối cảnh doanh nghiệp thắt lưng buộc bụng.
• Nỗi hoang mang khi công nghệ phát triển quá nhanh, nỗi sợ bị tụt lại phía sau nếu không cập nhật kỹ năng mới mỗi tuần.
• Nỗi cô đơn thế hệ, khi bữa cơm gia đình đôi lúc xa xỉ, còn những mối quan hệ xã hội chỉ gói gọn qua tin nhắn nhảy pop-up trên màn hình.
Chính vì những áp lực vô hình ấy, chúng ta dễ có xu hướng thu mình lại. Chúng ta ngại ra ngoài gặp gỡ, lười mở lòng, nhưng đêm về lại khát khao một bàn tay ấm. Chúng ta muốn một mối quan hệ nhanh chóng, không tốn nhiều công sức tìm hiểu, để rồi nhanh chóng thất vọng khi nhận ra tình cảm không thể lập trình bằng các thuật toán như cách chúng ta gõ lệnh prompt cho AI.
Học cách hạ nhiệt độ của màn hình, tăng nhiệt độ của trái tim
Sau tất cả những đêm thức trắng và những lần thử nghiệm các giải pháp ảo, mình nhận ra rằng sự bình yên chỉ đến khi ta dám đối diện với thế giới thực. Dù bạn đang dùng chiếc smartphone màn hình gập thời thượng hay chiếc điện thoại cũ đã trầy xước, thứ tạo nên giá trị của một cuộc trò chuyện không nằm ở độ phân giải màn hình, mà nằm ở ánh mắt và sự chân thành khi ngồi đối diện nhau.
"Công nghệ sinh ra là để phục vụ cuộc sống, chứ không phải để thay thế cảm giác ấm áp của một cái ôm, hay tiếng cười rôm rả bên quán ốc vỉa hè sau cơn mưa chiều."
Nếu bạn cũng đang thấy chông chênh trong những tháng cuối năm 2023 này, mình chỉ muốn nhắn nhủ một vài điều nho nhỏ từ chính trải nghiệm của bản thân:
• Đừng quá khắt khe với bản thân nếu năm nay bạn chưa đạt được những mục tiêu to tát. Vượt qua một năm nhiều khó khăn và vẫn giữ được sức khỏe tinh thần đã là một thành công lớn.
• Nếu cảm thấy cô đơn, hãy dũng cảm bước ra ngoài. Đừng chỉ trông chờ vào chiếc điện thoại. Tham gia một câu lạc bộ chạy bộ, đi dạo một vòng hồ, hoặc đơn giản là ghé một quán cà phê quen thuộc và chào người pha chế bằng một nụ cười.
• Dù bạn đang tìm kiếm một tình yêu đích thực hay một người bạn tâm giao, hãy cho đối phương thời gian. Tình cảm bền vững cần sự vun đắp của những câu chuyện đời thường, sự chia sẻ lúc khó khăn, chứ không đơn thuần là những dòng bio hào nhoáng trên mạng.
Đêm đã về khuya, tách trà cũng đã nguội bớt. Mình viết những dòng này xem như một trang nhật ký gửi vào không gian số của ZolaChat, nơi mình biết vẫn có rất nhiều người bạn đồng điệu đang cùng trăn trở, cùng nỗ lực mỗi ngày.
Năm 2023 của anh em thế nào rồi? Có điều gì còn dang dở, hay có người nào đặc biệt đã bước vào cuộc sống của các bạn chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây để lắng nghe.